พระสุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ เล่ม ๑
พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดง กายานุปัสสนาสติปัฏฐาน และวิธ...
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 605
เนื้อหา
อธิบายบท วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดง กายานุปัสสนาสติปัฏฐาน และวิธีประกอบ กายานุปัสสนาสติปัฏฐาน นั้น ด้วยประการอย่างนี้แล้ว บัดนี้ เพื่อจะแสดงองค์แห่งการละกิเลส จึงได้ตรัสว่า วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ พึงขจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกออกได้. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า วิเนยฺย ได้แก่พรากออกไปด้วยการ พรากออกไปด้วยองค์นั้น หรือด้วยการพรากออกไปด้วยการข่มไว้. บทว่า โลเก ได้แก่ในกายนั้นเอง. ความจริง กาย พระองค์ ทรงประสงค์เอาว่า โลก ในที่นี้ เพราะอรรถว่า แตกสลาย. แต่เพราะเหตุ ที่เธอไม่ใช่จะละอภิชฌาและโทมนัสได้เฉพาะเพียงแต่ในกายเท่านั้น แม้ ใน เวทนา เป็นต้นก็ละได้เหมือนกัน ฉะนั้น ท่านจึงกล่าวไว้ใน คัมภีร์วิภังค์ ว่า โลก คือ อุปาทานขันธ์ ทั้ง ๕. อีกอย่างหนึ่ง เพราะธรรมเหล่านั้นถูกนับว่าเป็นโลก คำว่า โลก นั้น ท่านจึงกล่าวไว้โดย อัตถุทธารนัย (โดยการขยายความ) ส่วนคำใด ที่ท่านกล่าวไว้ว่า ในธรรมเหล่านั้น อันไหนเป็นโลก กายนั้นแหละเป็น โลก. นี้แหละเป็นอรรถาธิบายในคำนี้. พึงเห็นการสัมพันธ์ความอย่างนี้ ว่า กำจัด อภิชฌา และ โทมนัส ในโลกนั้นออกไปได้.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน