พระสุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ เล่ม ๑
อนึ่ง เมื่อ จะทรงเอาอุปไมย (เนื้อความ) มาล้อม( แสดงประกอบ) อ...
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 412
เนื้อหา
เหมือนคนผู้มีความต้องการแก่นไม้ จึงแสวงหาแก่นไม้ฉะนั้น. อนึ่ง เมื่อ จะทรงเอาอุปไมย (เนื้อความ) มาล้อม( แสดงประกอบ) อุปมา จึงตรัส สูตรทั้งหลายมี อลคัททสูตร และมหาสาโรปมสูตร เป็นต้น แม้ทั้งสิ้น โดยนัยเป็นต้นว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กุลบุตรลางพวกในโลกนี้ ย่อมเรียน เอาธรรมคือสุตตะ ฯลฯ เปรียบเหมือนบุรุษผู้มีความต้องการด้วยงูพิษ ฉะนั้น นะภิกษุทั้งหลาย. พระผู้มีพระภาคเจ้า พระองค์นี้นั้น ทรงแสดง คำอุปมาก่อนในที่นี้แล้วทรงแสดงอุปไมยในภายหลัง. ถามว่า ก็เพราะเหตุไร พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงทรงแสดงอย่างนี้. ตอบว่า เพราะอัธยาศัยของบุคคล หรือเพราะทรงยักย้ายเทศนา. จริงอยู่ บุคคลเหล่าใดเข้าใจอุปไมยที่พระองค์ตรัสแสดงอุปมาไว้ก่อน ได้โดยง่าย พระผู้มีพระภาคเจ้า ย่อมทรงแสดงอุปมาก่อน แก่กุลบุตร เหล่านั้น. ในทุกบทก็นัยนี้. อนึ่ง เพราะทรงแทงตลอดธรรมธาตุใดด้วยดี พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงชื่อว่า ทรงชำนาญการยักย้ายเทศนาธรรมธาตุนั้น อันพระองค์ทรงแทงตลอดด้วยดีแล้ว เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า พระองค์นั้น จึงทรงเป็นธรรมิศรธรรมราชา ชำนาญการยักย้ายพระธรรม เทศนา พระองค์ย่อมทรงแสดงธรรมได้ตามที่ทรงปรารถนา ด้วยประการ ดังกล่าวมานี้ พึงทราบว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า ย่อมทรงแสดง ( ธรรม) อย่างนี้ คือทั้งเพราะ ( ตาม ) อัธยาศัยของบุคคล ทั้งเพราะทรงยักย้าย เทศนานี้.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน