พระสุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ เล่ม ๑
เพราะเหตุนั้น พระโบราณาจารย์จึงกล่าวว่า การที่พระตถาคตตรัสรู...
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 110
เนื้อหา
เพราะเหตุนั้น พระโบราณาจารย์จึงกล่าวว่า การที่พระตถาคตตรัสรู้ พร้อมเฉพาะซึ่งพระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณในตอนกลางคืนก็ดี การ ที่พระตถาคตปรินิพพานด้วยอนุปาทิเสสนิพพานธาตุในตอนกลางคืน ก็ดี การที่พระตถาคตตรัสสนทนาชี้แจงรนระหว่างนี้ก็ดี ทั้งหมดนั้น เป็นของจริงแท้ ไม่เป็นอย่างอื่น เพราะฉะนั้น จึงได้รับขนานพระ- นามว่า ตถาคต. แท้จริง คต ศัพท์ ในคำว่า ตถาคโต นี้ มีความหมายเท่ากับ คทะ (ตรัส, พูด). พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงพระนามว่า ตถาคต เพราะทรงมีปกติ ตรัสวาทะที่จริงแท้ ด้วยประการดังพรรณนามาฉะนี้. อนึ่ง การกล่าว ชื่อว่า อาคทะ อธิบายว่า ได้แก่คำพูด. การ ตรัสของพระตถาคตนั้นจริงแท้ คือไม่วิปริต เพราะเหตุนั้น จึงได้รับ ขนานพระนามว่า ตถาคต เพราะแปลง ท อักษรให้เป็น ต อักษร และนักศึกษาพึงทราบบทสำเร็จรูปในความหมายนี้ดังพรรณนามาฉะนี้. ตถาคต - ผู้มีปกติทำจริง ถามว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงพระนามว่า ตถาคต เพราะทรง เป็นผู้มีปกติทำจริงอย่างไร ? ตอบว่า ก็กายกรรมของ พระผู้มีภาคเจ้า ย่อมคล้อยตามวจีกรรม ทั้ง วจีกรรมก็คล้อยตามกายกรรม เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า มีปกติ ตรัสอย่างใด สิ่งทรงมีปกติทำอย่างนั้น และมีปกติทำอย่างใด ก็ทรงมีปกติ ตรัสอย่างนั้น อธิบายว่า วจีกรรมของพระ ผู้มีพระภาคเจ้า นั้นผู้ทรงเป็น อย่างนี้ เป็นฉันใด แม้กายกรรมก็เป็นไปฉันนั้น เพราะเหตุนั้น จึงทรง พระนามว่า ตถาคต.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน