เล่มที่ 16
พระผู้มีพระภาคเจ้า พระสุคตศาสดา ครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้ แล้...
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 60
เนื้อหา
ดูก่อนคฤหบดีบุตร สมณพราหมณ์ผู้เป็นทิศเบื้องบน อันกุลบุตร บำรุงแล้วด้วยสถาน ๕ เหล่านี้ ย่อมอนุเคราะห์กุลบุตรด้วยสถาน ๖ เหล่านี้ ทิศเบื้องบนนั้นชื่อว่า อันกุลบุตรปกปิดให้เกษมสำราญให้ไม่มีภัย ด้วย ประการฉะนี้. พระผู้มีพระภาคเจ้า พระสุคตศาสดา ครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้ แล้ว จึงได้ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า [๒๐๕ ] มารดาบิดาเป็นทิศเบื้องหน้า อาจารย์เป็น ทิศเบื้องขวา บุตรภรรยาเป็นทิศเบื้องหลัง มิตร อำมาตย์เป็นทิศเบื้องซ้าย ทาสกรรมกรเป็นทิศ เบื้องต่ำ สมณพราหมณ์เป็นทิศเบื้องบน คฤหัสถ์ ในตระกูล ผู้สามารถพึงนอบน้อมทิศเหล่านี้. บัณฑิตผู้ถึงพร้อมด้วยศีล เป็นคนละเอียด และมีไหวพริบ มีความประพฤติเจียมตน ไม่ ดื้อกระด้าง ผู้เช่นนั้นย่อมได้ยศ คนหมั่นไม่ เกียจคร้าน ย่อมไม่หวั่นไหว ในอันตราย ทั้งหลาย คนมีความประพฤติไม่ขาดสาย มี ปัญญา ผู้เช่นนั้นย่อมได้ยศ คนผู้สงเคราะห์ แสวงหามิตรที่ดี รู้เท่าถ้อยคำที่เขากล่าว ปราศจากตระหนี่เป็นผู้แนะนำ ชี้แจง ตาม แนะนำ ผู้เช่นนั้นย่อมได้ยศ. การให้ ๑ เจรจาไพเราะ ๑ การประพฤติ ให้เป็นประโยชน์ ๑ ความเป็นผู้มีตนเสมอใน ธรรมทั้งหลายในคนนั้น ๆ ตามควร ธรรม เครื่องยึดเหนี่ยวน้ำใจในโลกเหล่านี้แล เป็น เหมือนเพลารถอันแล่นไปอยู่ จากธรรมเครื่อง ยึดเหนี่ยวเหล่านี้ ไม่พึงมีไซร้มารดาบิดาไม่พึง ได้ความนับถือ หรือความบูชา เพราะเหตุแห่ง บุตร. เพราะบัณฑิตทั้งหลายพิจารณาเห็น ธรรมเครื่องยึดเหนี่ยวเหล่านี้โดยชอบ ฉะนั้น บัณฑิตเหล่านั้น จึงถึงความเป็นใหญ่และเป็น ผู้อันหมู่ชนสรรเสริญทั่วหน้าดังนี้.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน