วัดพระปฐมเจดีย์
วัดพระปฐมเจดีย์ ตั้งอยู่เลขที่ 27 ถนนขวาพระ ตำบลพระปฐมเจดีย์ อำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ 156 ไร่ 3 งาน 45 ตารางวา โฉนดที่ดินเลขที่ 3567 และ 1202 อาณาเขต ทิศเหนือจดถนนซ้ายพระ ทิศใต้จดทางสาธารณประโยชน์และที่ดินเอกชน ทิศตะวันออกจดถนนหน้าพระ ที่ดินราชพัสดุ ที่ดินเอกชน ทิศตะวันตกจดทางสาธารณประโยชน์ ถนนราชวิถี และถนนหลังพระ มีที่ธรณีสงฆ์ จำนวน 10 แปลง เนื้อที่ 266 ไร่ 3 งาน 37 ตารางวา โฉนดที่ดินเลขที่ 7399, 1048, 622, 464, 40597, 15558, 9193, 9194, 71468 และ 12376 อาคารเสนาสนะ ประกอบด้วย อุโบสถ กว้าง 12.05 เมตร ยาว 20.23 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2475 เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก ศาลาการเปรียญ กว้าง 10 เมตร ยาว 25.80 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2472 เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก กุฏิสงฆ์ จำนวน 13 หลัง เป็นอาคารไม้ 1 หลัง ครึ่งตึกครึ่งไม้ 3 หลัง และตึก 9 หลัง ศาลาอเนกประสงค์ จำนวน 2 หลัง กว้าง 12.40 เมตร ยาว 18.40 เมตร เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก ศาลาบำเพ็ญกุศล จำนวน 4 หลัง สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก นอกจากนี้มีอาคารเสนาสนะต่าง ๆ ดังนี้ คือ เมาภิณฑสถาน 1 หลัง พระวิหารหลวง 1 หลัง พระวิหารพระปัญจวัคคีย์ 1 หลัง พระวิหารพระนอน 1 หลัง พระวิหารพระร่วง 1 หลัง พระวิหารโรงธรรม 1 หลัง พลับพลาเปลื้องเครื่อง 1 หลัง ศาลาต้อนรับอาคันตุกะ 1 หลัง อาคารจัดประโยชน์ 1 หลัง กุฏิพระวิปัสสนา 1 หลัง ปูชนียวัตถุ มีพระประธานประจำอุโบสถปางประทานปฐมเทศนา เป็นพระพุทธรูปศิลาขาวแกะสลัก สร้างในสมัยทวารวดี พระพุทธสิหิงค์ (จำลอง) 1 องค์ พระร่วงโรจนฤทธิ์ เป็นพระพุทธรูปยืนปางห้ามญาติ ใต้ฐานซุกซีพระร่วงโรจนฤทธิ์ บรรจุพระบรมราชสรีรางคารของรัชกาลที่ 6 พระพุทธนรเชษฐ์ 1 องค์ พระพุทธนิรันตราย 1 องค์ พระปางโปรดปัญจวัคคีย์ พระปางนาคปรก 1 องค์ พระพุทธไสยาสน์ 1 องค์ พระพุทธปรินิพพาน 1 องค์ พระปางประสูติ พระปางป่าเลไลยกฺ พระพุทธมหาวชิรมารวิชัย 1 องค์ หล่อด้วยโลหะ ปางประทับนั่งขัดสมาธิเพชร
วัดพระปฐมเจดีย์ ราชวรมหาวิหาร ตั้งเมื่อ พ.ศ. 218 เป็นพระอารามหลวงชั้นเอก ชนิดราชวรมหาวิหาร เดิมชื่อว่า วัดพระประธม ในสมัยรัชกาลที่ 4 ทรงเริ่มการปฏิสังขรณ์องค์พระปฐมเจดีย์ พระบาทสมเด็จพระจอมเก้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ได้ทรงพิจารณาลักษณะการก่อสร้างและสภาพโดยทั่วไป ทรงเห็นว่า น่าจะเป็นพระสถูปเจดีย์ที่สร้างขึ้นในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช แห่งประเทศอินเดียยุคโบราณ ที่ได้มีการส่งพระสมณทูต มีพระโสณะและพระอุตตระ เดินทางมาเผยแพร่พระพุทธศาสนาในภูมิภาคแถบนี้ มีการสร้างพระสถูปเจดีย์ไว้บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ รูปทรงพระสถูปเจดีย์ในยุคแรกที่สร้างขึ้นนั้น ทรงเห็นว่ามีรูปทรงอย่างเดียวกับพระสถูปารามเจดีย์ ในกรุงอนุราธบุรี ในเกาะสิงหลทวีปปรือประเทศลังกา ทรงเชื่อมั่นว่าเป็นพระเจดีย์ที่สร้างขึ้นเป็นแห่งแรกในพื้นที่แถบนี้และเป็นวัดแรกด้วย ทรงพระราชทานนามพระสถูปเจดีย์แห่งนี้ว่า พระปฐมเจดีย์ และพระราชทานนามวัดว่า วัดพระปฐมเจดีย์ ได้รับพระราชทานวิสงค์สีมาเมื่อ พ.ศ. 300 เขตวิสงค์สีมากว้าง 12.05 เมตร ยาว 20.23 เมตร การบริหารและการปกครอง มีเจ้าอาวาส เท่าที่ทราบนาม คือ รูปที่ 1 พระแป้น พ.ศ. 2396-2408 รูปที่ 2 พระสนิทสมณคุณ (แก้ว) พ.ศ. 2408-2411 รูปที่ 3 พระปฐมเจติยานุรักษ์ (กล่ำ) พ.ศ. 2411-2447 รูปที่ 4 พระราชโมลี (ซ้อน) พ.ศ. 2452 - 2455 รูปที่ 5 พระพุทธรักขิต (พลอย) พ.ศ. 2455 - 2462 รูปที่ 6 พระธรรมวโรดม (โชติ) พ.ศ. 2465 - 2497 รูปที่ 7 พระธรรมสิริชัย (ชิต) พ.ศ. 2497 - 2527 รูปที่ 8 พระราชสิริชัยมณี (โชติ) พ.ศ. 2528 - 2535 รูปที่ 9 พระเทพปริยัตมนี (สุเทพ) พ.ศ. 2535- ปัจจุบัน การศึกษา มีโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกธรรม เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. 2466 โรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกบาลี เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. 2494 ศูนย์ศึกษาพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์ เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. 2536 ศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ในวัด เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. 2539 นอกจากนี้มีชมรมแพทย์แผนไทยวัดพระปฐมเจดีย์ ห้องสมุดวัดพระปฐมเจดีย์