วัดพิศาลรัญญาวาส

สภาพฐานะและที่ตั้งของวัด

วัดพิศาลรัญญาวาส เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ ตั้งอยู่ถนนศรีคุณาธาร บ้านดอนหาด หมู่ที่ ๔ ตำบลหนองบัว อำเภอเมืองหนองบัวลำภู จังหวัดหนองบัวลำภู สังกัด คณะสงฆ์ธรรมยุต ตั้งวัดเมื่อ พ.ศ. ๒๔๓ ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ ๙ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๐๔ ได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาต ยกขึ้นเป็นพระอารามหลวงเมื่อ ๒๒ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๔๓

เขตที่ตั้งและอุปจารของวัด

ที่ดินที่ตั้งวัดมีเนื้อที่ ๓๘ ไร่ ๓๗ ตารางวา ตามเอกสารสิทธิ์ น.ส.ต ก เลขที่ ๒๔๒๕ จรดถนนสาธารณะทั้ง ๔ ด้าน มีที่ธรณีสงฆ์เนื้อที่ ๔ ไร่ ๓ งาน ๗๓ ตารางวา ตาม น.ส.๓ ก เลขที่ ๒๔๒๔ และมีที่ดินป่าบริเวณหลังวัด ที่ทางวัดรักษาป่าไม้ไว้อีก ประมาณ ๓๐ ไร่

ความเป็นมา

วัดพิศาลรัญญาวาส เป็นวัดเก่าแก่วัดหนึ่งไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัดว่าใครเป็นผู้สร้าง ได้มีการพัฒนามาโดยลำดับ และมีเหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับวัดคือ พ.ศ. ๒๕๑๐ ได้รับ ประกาศให้เป็นวัดพัฒนาตัวอย่างของกรมการศาสนา พ.ศ. ๒๕๑๑ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระบรมราชินีนาถ เสด็จพระราชดำเนินพระราชทานโรงเรียนประจำจังหวัด และ พระราชทานชื่อว่า "โรงเรียนพิศาลวิทยา" เป็นสถานที่จัดบำเพ็ญกุศลเพื่อถวายพระราชกุศล แต่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗ ของจังหวัดหนองบัวลำภู เป็นสถานที่ ปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติ ๗๒ พรรษา พ.ศ. ๒๕๔๐ ได้รับการคัดเลือกให้เป็นวัดพัฒนาตัวอย่าง ที่มีผลงานดีเด่น

ศาสนสมบัติของวัด ๑. พระอุโบสถ ขนาดกว้าง ๗ เมตร ยาว ๒๑ เมตร เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก เริ่มสร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๒ แล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๕ ๒. ศาลาการเปรียญ ขนาดกว้าง ๑๙ เมตร ยาว ๓๒ เมตร เป็นอาคารคอนกรีต เสริมเหล็ก ๓ ชั้น เริ่มสร้าง พ.ศ. ๒๕๓๐ แล้วเสร็จ พ.ศ. ๒๕๓๖ ๓. กุฏิจำนวน ๒๐ หลัง เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก ๕ หลัง ครึ่งตึกครึ่งไม้ ๑๐ หลัง สร้างด้วยไม้ ๕ หลัง ๔. หอฉัน ๕. ฌาปนสถานและศาลาบำเพ็ญกุศล สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก ๖. หอสมุดบ้านวัดโรงเรียน (บวร) สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก ๗. ถังเก็บน้ำบาดาล สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก

ปูชนียสถานและปูชนียวัตถุที่สำคัญ ๑. เจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ ๒. ซุ้มพระสารีบุตร พระโมคคัลลาน์ พระอานนท์ และพระสีวลี พร้อมบรรจุพระบรม สารีริกธาตุ ๓. พระประธานประจำพระอุโบสถปางมารวิชัย ๔. พระแก้วมรกตจำลองทรงเครื่อง ๓ ฤดู ๕. หลวงพ่อคำจำลองขนาดเท่าองค์จริงจากประเทศอินเดีย ๖. พระพุทธรูปปางลีลาบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ ๗. พระพุทธรูปประจำศาลาการเปรียญ ๕ องค์ ๘. รูปจำลองหลวงปู่ขาว อนาลโย พระพิศาลคณานุกิจ และพระศรีธรรมคุณาธาร ขนาดเท่าองค์จริง

การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์ วัดพิศาลรัญญาวาส จัดให้มีการศึกษาพระปริยัติธรรมครบทั้ง ๓ แผนก คือ ๑. แผนกธรรม เริ่มเปิดสอนตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๑๒ ถึงปัจจุบัน ๒. แผนกบาลี เริ่มเปิดสอนตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๓๕ ถึงปัจจุบัน ๓. แผนกสามัญศึกษา เริ่มเปิดสอนตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๓๕ ถึงปัจจุบัน ในด้านการสาธารณสงเคราะห์ ทางวัดได้ดำเนินการเป็นประจำทุกปี คือ ๑. ให้การช่วยเหลือในการก่อสร้างวัดต่างๆ ในเขตจังหวัดหนองบัวลำภู โดยการนำ กฐินหรือผ้าป่าไปถวายวัดต่างๆ ๒. แจกทุนการศึกษาแก่พระภิกษุสามเณรและนักเรียนที่มีผลการเรียนดี ๓. แจกเสื้อผ้าเครื่องอุปโภคบริโภคแก่ประชาชนผู้ยากไร้ ๔. มอบอุปกรณ์การศึกษาแก่โรงเรียนที่ตั้งอยู่ในถิ่นทุรกันดาร ๕. ให้การอนุเคราะห์ด้านสถานที่จัดกิจกรรมแก่หน่วยราชการและองค์กรเอกชน ที่มา ขอใช้สถานที่เพื่อจัดกิจกรรมที่เป็นประโยชน์แก่สังคม

การเผยแผ่พระพุทธศาสนา ๑. จัดให้มีการแสดงธรรมหรืออบรมธรรมะแก่พุทธศาสนิกชนและนักเรียนเป็นประจำ ในวันธรรมสวนะ ๒. เปิดสอนธรรมศึกษาแก่นักเรียนโรงเรียนพิศาลพิทยาและโรงเรียนชุมชนนาคำไฮ ๓. ร่วมกับสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดจัดพระภิกษุไปบรรยายธรรมแก่นักเรียน ตามโรงเรียนต่างๆ ในจังหวัดหนองบัวลำภู ๔. จัดอบรมข้าราชการตำรวจในจังหวัด ๕. จัดประกอบพิธีในวันสำคัญต่างๆ ทางพระพุทธศาสนา

การบริหารและการปกครอง ในด้านการบริหารการปกครองพระภิกษุสามเณรภายในวัด ได้กำหนดให้พระภิกษุ สามเณรต้องปฏิบัติตามระเบียบปฏิบัติของวัดพิศาลรัญญาวาส และพระภิกษุสามเณรที่เป็น นักเรียน ต้องปฏิบัติตามระเบียบปฏิบัติสำหรับนักเรียนโดยเคร่งครัด ถ้าพระภิกษุสามเณรรูปใด ไม่ปฏิบัติตามจะต้องได้รับโทษตามที่กำหนดไว้ซึ่งไม่ขัดกับพระธรรมวินัยทั้งนี้เพื่อให้การปกครอง ภายในวัดดำเนินไปด้วยความเรียบร้อยและเป็นที่ตั้งแห่งศรัทธาปสาทะของประชาชน รายนามเจ้าอาวาสที่ปกครองวัดพิศาลรัญญาวาส คือ ๑. พระพิศาลคณานุกิจ (เส็ง)

พ.ศ. ๒๔๘๓-๒๕๑๓ ๒. พระสุทธิสารโสภณ (สุจินต์ วิเสโส) พ.ศ. ๒๕๑๔-ปัจจุบัน