วัดศรีธรรมาราม
สภาพฐานะและที่ตั้งวัด
วัดศรีธรรมาราม เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ ตั้งอยู่ในเขตเทศบาล เมืองยโสธร ถนนวิทยดำรงค์ เลขที่ ๑ ตำบลในเมือง อำเภอเมืองยโสธร จังหวัดยโสธร สังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุต
อาณาเขต ทิศเหนือจดถนนวิทยดำรงค์ ทิศใต้จดแม่น้ำชี ทิศตะวันออกจดถนน
ดำรงค์วิมลคุณ ทิศตะวันตกจดถนนติริราช
ความเป็นมา
วัดศรีธรรมาราม สร้างขึ้นโดยพระสุนทรราชวงศ์ (ผ่ายบุตร) เจ้าเมืองยโสธร เมื่อจุลศักราช ๑๑๘๐ ปีระกา พ.ศ. ๒๓๖๑ ตั้งชื่อว่าวัดศรีธรรมหายโสก ครั้งเมื่อ พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงดำรงราชานุภาพ (พระเจ้าวรวงศ์เธอสมเด็จกรมพระยา-ดำรงราชานุภาพ) เสด็จตรวจราชการอีสาน และเยี่ยมวัดนี้ เมื่อทรงทราบประวัติวัดที่ สืบเนื่องมาจากลัทธิของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้า จึงโปรดประทานเปลี่ยนนามวัด ใหม่ว่า วัดอโสการาม เมื่อสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรง ดำริถึงชื่อวัดนี้ต่อเจ้าคณะมณฑลนครราชสีมา สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (ติสโส) จึงเปลี่ยน นามวัดใหม่เป็นวัดสร่างโตก ต่อมาได้เปลี่ยนมาใช้ชื่อวัดศรีธรรมาราม จนถึงปัจจุบัน ชื่อ อื่นที่ชาวบ้านนิยมเรียกกันคือ วัดท่าชี วัดท่าแขก วัดนอก และวัดธรรมยุต ได้รับพระ ราชทานวิสุงคามสีมา วันที่ ๔ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๖๕
วัดศรีธรรมาราม เคยเป็นที่ประกอบพิธีถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยาสมัยสมบูรณาญาสิทธิราช พิธีเจริญพระพุทธมนต์ น้ำมุรธาภิเษกทุกรัชกาล และพิธีตักน้ำศักดิ์สิทธิ์ถวาย ในหลวงรัชกาลปัจจุบัน ประกอบกับเป็นที่ตั้งสำนักงานเจ้าคณะจังหวัดยโสธร (ธรรมยุต) จึงมีกิจกรรมต่าง ๆ การวางแผนผังวัดเป็นสัดส่วนเป็นระเบียบเรียบร้อย ได้รับการยกย่อง ให้เป็นวัดพัฒนาตัวอย่างประจำปี ๒๕๒๐ และได้ยกเป็นวัดพัฒนาดีเด่นตัวอย่างที่มีผลงาน ได้รับผัดและประกาศนียบัตรเป็นการเชิดชูเกียรติตั้งแต่วันที่ ๒๒ กรกฎาคม ๒๕๒๘ อีก ด้วยทางวัดจึงขอยกวัดขึ้นเป็นพระอารามหลวง ได้รับพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ เป็นพระ อารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ ตั้งแต่วันที่ ๑๒ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๓๒ เป็นต้นไป ตามประกาศกระทรวงศึกษาธิการ ลงวันที่ ๑๖ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๒
ทรัพย์สิน
มีที่ดินตั้งวัด เนื้อที่ ๘๔ ไร่ ๒ งาน ๗ วา อาคารเสนาสนะต่าง ๆ มิพระอุโบสถ กว้าง ๑๑ เมตร ยาว ๒๐ เมตร สร้างขึ้นแทนหลังเก่า เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก หน้าบันลายดอกไม้ลักษณะพันธุ์ไม้เลื้อยและลายกนก วิหาร เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก ศาลาการเปรียญเป็นตึก ๒ ชั้น ชั้นล่างสร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก ชั้นบนสร้างด้วยไม้เนื้อแข็ง ศาลามูลนิธิบุญปลังสุรเวช เป็นตึกชั้นเดียวสร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก หอไตร หอระฆัง เมรุเผาศพ ศาลาประกอบพิธี ศาลาพักร้อน ห้องสมุด โรงเรียนพระปริยัติธรรม เป็นอาคาร ๒ ชั้น ครึ่งตึกครึ่งไม้ และกุฏิ จำนวน ๓๐ หลัง เป็นตึกสองชั้น สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก หลัง กุฏิแถว ๑๑ หลัง กุฏิไม้ชั้นเดียว ๑๒ หลัง บัญญามุนิ (เฉย ยโส) อดีตเจ้าอาวาสวัดสัมพันธวงศ์ กรุงเทพฯ เป็นองค์อุปถัมภ์ พระสุนทรธรรมภาณ (พวง สุขนุทริโย) เป็นผู้ดำเนินการก่อสร้าง ภายในเจดีย์มิพระประธาน ปางประทานพร และพระอัครสาวกยืนซ้ายขวา พระคัมภีรพุทธเจ้า ฐานเป็นเรือนแก้ว เป็นพระขัดเงา หน้าตักกว้าง ๒๗ นิ้วฟุต สูง ๔๑ นิ้วฟุต สร้างสมัยเวียงจันทน์ พระยาอุดรธานีศรีโขมสาครเขตร์เชิมาไว้ในพระอุโบสถพระศรีเมือง หน้าตักกว้าง ๓ นิ้วฟุต สูง ๕๖ นิ้วฟุต หล่อบีดทอง ปางมารวิชัย ประดิษฐานบนแท่นข้างขวา พระมึงเมือง หน้าตักกว้าง ๔๕ นิ้วฟุต สูง ๖๕ นิ้วฟุต หล่อบีดทอง ปางมารวิชัย ประดิษฐานบนแท่นซ้าย พระยโสธรพุทธ หน้าตักกว้าง ๕๐ นิ้วฟุต สูง ๖๑ นิ้วฟุต พระขวัญเมือง หน้าตักกว้าง ๒๗ นิ้วฟุต สูง ๓๒ นิ้วฟุต ปางสมาธิ และรอยพระพุทธบาทจำลองด้วยศิลาและประดิษฐานในหอพระพุทธบาทจำลอง
การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์
ทางวัดมีการศึกษาพระปริยัติธรรม ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๖๗ ทั้งแผนกธรรมและบาลี นอกจากนั้นมีโรงเรียนศรีธรรมวิทยา ตั้งอยู่ในวัดอีกด้วย ทางด้านการสาธารณสงเคราะห์ ทางวัดจัดตั้งสมาคมส่งเสริมวัดศรีธรรมาราม เพื่อช่วยเหลือประชาชนผู้ประสบภัยต่าง ๆ
การบริหารและการปกครอง
ทางวัดจัดการปกครองภายในวัดแบ่งเป็น ๔ องค์การ คือ องค์การปกครอง องค์การ ศึกษา องค์การเผยแพร่ องค์การสาธารณูปการ แต่ละองค์การมีพระภิกษุผู้ทรงคุณธรรม เป็นเจ้าหน้าที่บริหารกิจการภายในวัดเรียกว่า กรรมการสงฆ์ ซึ่งมีเจ้าอาวาสเป็นประธาน เมื่อมีเหตุการณ์เกิดขึ้น กรรมการสงฆ์จะประชุมพิจารณาดำเนินการให้เป็นไปตามพระ ธรรมวินัยกฎมหาเถรสมาคม ระเบียบและคำสั่งอันชอบด้วยธรรมวินัย และพระภิกษุ สามเณรและศิษย์วัดจะเข้ามาอยู่ในวัดศรีธรรมาราม ต้องให้คำสัจจะปฏิญาณต่อคณะสงฆ์
เจ้าอาวาสผู้ปกครองวัดมีดังนี้ คือ รูปที่ ๑ พระเกตุโร (เกตุ) รูปที่ ๒ พระครู วิจิตตวโสธนาจารย์ (ทองพูล) รูปที่ ๓ พระครูพิศาลศิลคุณ (โฮม) รูปที่ ๔ พระครู พิศาลศีลคุณ (บุญสิงห์) รูปที่ ๕ พระมหานรินทร์ รูปที่ ๖ พระสุนทรธรรมภาณ เจ้าอาวาสบัจจุบันดำรงตำแหน่งเจ้าคณะจังหวัดยโสธร (ธรรมยุต)