วัดญาณสังวราราม
สภาพฐานะและที่ตั้งวัด
วัดญาณสังวราราม เป็นพระอารามหลวงชั้นเอก ชนิดวรมหาวิหาร ตั้งอยู่ที่บ้านห้วยใหญ่ ตำบลห้วยใหญ่ อำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี สังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุต มีที่ดินตั้งวัดเนื้อที่ ๓๖๖ ไร่ ๒ งาน ๑๑ ตารางวา ประกาศตั้งวัดวันที่ ๒๑ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๒๓ ได้รับพระราชทานวิสงคามสีมาวันที่ ๑๐ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๒๕ เขตวิสุงคามสีมากว้าง ๓๐ เมตร ยาว ๖๐ เมตร เป็นวัดในพระบรมราชูปถัมภ์รัชกาลปัจจุบัน ได้รับการสถาปนาเป็นพระอารามหลวง นับตั้งแต่วันที่ ๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๓๑
อาณาเขตและอุปจาระวัด
พื้นที่ตั้งวัดมีอาณาเขตกว้างและยาว มีลักษณะเป็นที่ราบเชิงเขา ยาวจากด้านทิศเหนือไปทางใต้ สภาพภูมิประเทศโดยรอบเป็นลูกเนินและเขาสูง ล้อมรอบด้วยพื้นที่โครงการตามพระราชดำริ อยู่ห่างจากถนนสุขุมวิท ช่วงระหว่างอำเภอบางละมุง-สัตหีบ ก.ม. ที่ ๑๖๐--๓๐๐ หมู่บ้านหินวง มีถนนแยกทางด้านซ้ายมือเข้าไปประมาณ ๕ กิโลเมตร การคมนาคมสะดวก
ทรัพย์สิน
ที่ดินตั้งวัดเนื้อที่ ๓๖๒ ไร่ ๒ งาน ๑๑ ตารางวา โฉนดที่ดินเลขที่ ๑๐๓๓๐
เขตพุทธาวาส มีปูชนียวัตถุสถาน คือ พระบรมธาตุเจดีย์มหาจักรีพิพัฒน์ สร้างขึ้น เพื่อน้อมเกล้า ฯ ถวายเป็นส่วนพระราชกุศลในพระมหาจักรีบรมราชวงศ์ โดยมีสมเด็จ พระศรีนครินทราบรมราชชนนี ทรงเป็นองค์อุปถัมภ์ในการก่อสร้าง ซึ่งพระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัว
กรงวางศิลาฤกษ์สร้างเมื่อวันศุกร์ที่ ๓๐ เมษายน พ.ศ. และมี พระพุทธรูป ภปร. ปางประทานพร พระเพลากว้าง : นิ้ว พร้อมโต๊ะหมู่บูชามีพระนามากไธยย่อ สว. ซึ่งสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ทรงถวายไว้เมื่อคราวเสด็จมาเป็นการส่วนพระองค์
เมื่อวันศุกร์ที่ ๖ พฤศจิกายน พ.ศ. ๕๒๔
ทรงเทปูนเป็นมงคลนิมิตสร้างพระบรมธาตุเจดีย์ มหาจักรีพิพัฒน์
พระมหามณฑปพุทธบาท ภปร. สก. สร้างขึ้นเพื่อน้อมเกล้า ฯ ถวายเป็นส่วนพระราชกุศล ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินีนาถ ซึ่งพระบาท สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้ทรงวางศิลาพระฤกษ์สร้างเมื่อวันพุธที่ ๒๗ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๒๗
ศาลาอเนกกุศล สว. กว.
สร้างขึ้นเพื่อน้อมเกล้า ฯ ถวายเป็นส่วนพระราชกุศล ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี และสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา ที่ศาลานี้มีพระประธาน อปร. มอ. ซึ่งได้สร้างขึ้นเพื่อน้อมเกล้า ฯ อุทิศถวายเป็นส่วนพระราชกุศล ในสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก และสมเด็จพระปรเมนทร- มหาอานันทมหิดล รัชกาลที่ ๘
ศาลาอเนกกุศล มวก. สธ. พร้อมด้วยพระประธาน "พระพุทธไพรีพินาศ" สร้างขึ้น เพื่อน้อมเกล้า ฯ ถวายเป็นส่วนพระราชกุศลในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช ฯ สยามมกุฎราชกุมาร และสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมาริ สำหรับศาลานั้น สมเด็จพระเทพ- รัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมาร ทรงวางศิลาพระฤกษ์สร้างเมื่อวันจันทร์ที่ ๘ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๒๗ ส่วนพระประธาน สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช ฯ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงเททอง หล่อเมื่อวันศุกร์ที่ ๓ เมษายน พ.ศ. ๒๕๒٧
พระอุโบสถ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงวางศิลาพระฤกษ์ สร้างเมื่อวันจันทร์ที่ ๒๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๒๓ สำหรับพระประธานมีพระนามว่า "สมเด็จ พระพุทธญาณนเรศวร" ที่พระเจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ พระประธานนี้พระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัว ทรงเททองหล่อเมื่อวันพฤหัสบดีที่ ๑๔ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๒๓ ที่วัดบวรนิเวศวิหาร กรุงเทพมหานคร
สำหรับเขตสังวราวาส มีหมู่กุฎิสงฆ์ โครงการตามพระราชดำริเป็นบริเวณรอบเขามณชาป พุทธบาทไปถึงเขาชีโอน เบื้องขวาเป็นพระตำหนักทรงพัฒนา นอกนั้นเป็นที่ปฏิบัติธรรม โรงพยาบาลวัดญาณแสงวราราม โรงเรียนเพื่อยุวเกษตร ศาลานานาชาติ สาลาอเนกกุศล ท่านท้าวิรุฬหกมหาราช อาคารสองชั้น กส. ๗๒ สองหลังใหญ่ ที่พักสำหรับผู้มาปฏิบัติธรรม จำนวน ๑๓ หลัง โรงครัวพร้อมห้องพัก และมีห้องน้ำสุขาอีกหลายสิบห้อง
ความเป็นมา
วัดญาณสังวราราม กระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศตั้งเป็นวัดนับตั้งแต่วันที่ ๒๑ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๒๓ โดยมีนายแพทย์ขจร อ้นตระการ เป็นผู้ติดต่อขออนุญาตจัดตั้งวัด ต่อทางราชการภายใต้การอำนวยการจัดสร้างปูชนียวัตถุสถาน และอาคารเสนาสนะต่างๆ ของ สมเด็จพระญาณสังวร (เจริญ สุวฑุฒโน) วัดบวรนิเวศน์ กรุงเทพมหานคร
การสร้างวัดได้ริเริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๑ โดยมีนายแพทย์ขจร และคุณหญิง นิชิวดี อันตระการ พร้อมด้วยบุตรธิดา มีจิตศรัทธาบริจาคที่ดินเนื้อที่ ๑๐๐ ไร่ ให้เป็นที่สร้างวัด ในระยะเริ่มแรก ซึ่งได้แสดงความจำนงบริจาคที่ดินถวายแด่สมเด็จพระญาณสังวร และประสงค์ จะให้วัดที่จัดตั้งขึ้นนี้มีนามตามราชทินนามสมณศักดิ์ของสมเด็จพระญาณสังวรด้วย
เมื่อสมเด็จพระญาณสังวร ได้รับมอบถวายที่ดินแล้ว ก็ได้อำนวยการจัดสร้างวัดซึ่งมี ผู้ร่วมบริจาคทรัพย์เป็นจำนวนมาก ทำให้การจัดสร้างวัดดำเนินไปด้วยความรวดเร็ว เกี่ยวกับ ที่ดินได้มีผู้มีจิตศรัทธาบริจาคเพิ่มเติมอีก คือ คุณหญิงนิชิวดี อันตระการ เนื้อที่ ๑๔๓ ไร่ งาน ๒๐ ตารางวา แพทย์หญิงสุอารีย์ อันตระการ เนื้อที่ ๔ ไร่ มูลนิธิวัดญาณสังวราราม จัดซื้อ เพิ่มเติม ๘ ไร่ ๖๕ ตารางวา จึงรวมเป็นที่ดินทั้งหมดมีเนื้อที่ ๓๖๖ ไร่ ๒ งาน ๑๑ ตารางวา
การจัดสร้างวัดญาณสังวราราม ในความอำนวยการของสมเด็จพระญาณสังวร ได้จัด สร้างปูชนียวัตถุสถานและถาวรวัตถุที่สำคัญ เช่น พระบรมธาตุเจดีย์มหาจักรีพิพัฒน์ และ พระมหามณฑปพุทธบาท เป็นต้น นับว่าเป็นศาสนสถานขนาดใหญ่ วิจิตรตระการงดงามด้าน ศิลปะ สำเร็จด้วยสถาปัตยกรรมชั้นสูง ด้วยกุศลเจตนาที่จะน้อมเกล้า ฯ ถวายเป็นส่วน พระราชกุศลแค่องค์สมเด็จพระบรมมหากษัตริย์ โดยได้รับพระมหากรุณาธิคุณและพระกรุณา นานัปการ จากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินีนาถ สมเด็จ พระศรีนครินทราบรมราชชนน์ สมเด็จพระบรมราชโอรสธิดา และสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าข้ากัลยาณิวัฒนา ทุกพระองค์ได้ทรงอุปถัมภ์ในการก่อสร้างตลอดมา ยิ่งกว่านั้นยังได้ทรงรับ วัดญาณสังวรารามไว้ในพระบรมราชูปถัมภ์ เป็นวัดในพระองค์อีกด้วย ตามหนังสือสำนักราช- เลขาธิการ ที่ รถ ๐๐๐๓/๑๑๕๕ ลงวันที่ ๒ มกราคม พ.ศ. ๒๕๓๑
วัดญาณสังวราราม ได้รับพระราชทานวิสงกามสีมาวันที่ ๑๐ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๒๕ เขตวิสุงคามสีมากว้าง ๓๐ เมตร ยาว ๓๐ เมตร พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จพระราช ดำเนินมาทรงตัดลูกนิมิตอุโบสถเมื่อวันศุกร์ที่ ๓๐ เมษายน พ.ศ. ๒๕๓๐ ได้รับการสถาปนาขึ้น เป็นพระอารามหลวง ชั้นเอก ชนิดวรมหาวิหาร นับตั้งแต่วันที่ ๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๓๑ ตามประกาศของกระทรวงศึกษาธิการลงวันที่ ๑๘ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๓๑
การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์ วัดญาณสังวราราม เน้นหนักไปในทางการฝึกอบรมการปฏิบัติธรรม ซึ่งจะมีผู้มาปฏิบัติ ธรรมทั้งบรรพชิตและกฤหัสถ์เป็นจำนวนมาก นอกจากนี้ทางวัดได้สนับสนุนให้มีโรงเรียนเพื่อ ยุวเกษตร มีโรงพยาบาลวัดญาณสังวราราม นับว่าเป็นประโยชน์ต่อสาธารณชนเป็นอย่างยิ่ง
การบริหารและการปกครอง ระยะแรกสร้างวัดเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑ มีพระสงฆ์อยู่จำพรรษา 3 รูป ต่อมาได้มีจำนวน มากขึ้น ขณะนี้มีพระสงฆ์จำพรรษา 6 รูป สามเณร 0 รูป เจ้าอาวาสมีนามว่า พระอาจารย์กิจโกศล (อภิพโล)