วัดโปรดเกศเชษฐาราม
สภาพฐานะและที่ตั้งวัด
วัดโปรดเกศเชษฐาราม เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ ตั้งอยู่เลขที่ ๕๕ ตำบล ทรงคนอง อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ
อาณาเขตที่ตั้งวัด ทิศเหนือติดต่อกับที่ธรณีสงฆ์ยาว ๘ วา ทิศใต้ติดต่อกับ คูสวนที่ธรณีสงฆ์ยาว ๔ เส้น ๘ วา ทิศตะวันออกติดต่อกับลำกระโดงสวนที่ธรณีสงฆ์ยาว ๘ วา ทิศตะวันตกติดต่อกับคลองลัดหลวง ยาว ๔ เส้น
ฟื้นที่ตั้งวัด มีลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยม มีคลุล้อมรอบทางทิศเหนือ ใต้และตะวันออก ซึ่ง ติดต่อกับที่ธรณ์สงฆ์ของวัดจำนวน ๒ แปลง ได้ให้เอกชนเช่าทำสวนและปลูกบ้าน สำหรับถาวร วัตถุและอาคารเสนาสนะต่าง ๆ ด้านหน้าวัดมีเจดีย์และหอระฆัง หลังเจดีย์ทางทิศเหนือติดพระ- อุโบสถ หลังเจดีย้องค์ที่ ๒ ติดพระวิหาร หลังหอระฆังติดศาลาการเปรียญมีเก๋งจีนรอบพระอุโบสถ และพระวิหาร ด้านหน้าระหว่างพระอุโบสถและพระวิหาร มีพระมณฑปรูป ๔ เหลี่ยม มีสระน้ำ ล้อมรอบ หมู่กุฎิสงฆ์ได้จัดสร้างไว้เป็น ๓ คณะ คณะ ๑ อยู่ทางทิศตะวันออกของศาลาการเปรียญ คณะ ๒ อยู่ทางทิศเหนือของศาลาการเปรียญ คณะ ๓ ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของพระมณฑป
ความเป็นมา
วัดโปรดเกศเชษฐาราม สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๓๖๕ ในสมัยรัชกาลที่ ๒ ผู้สร้างคือพระยา เพชรพิไชย (เกตุ) ต้นสกุลเกตุทัต ซึ่งเป็นบุตรพระยาเพชรพิไชย (หง) ต้นสกุลหงสกุล
สมัยนั้น พระยาเพชรพิไชย (เกตุ) เป็นพระพี่เลี้ยงของกรมหมื่นศักดิพลเสพย์ ซึ่งท่าน เป็นนายงานสร้างเมืองนครเชื่อนขันธ์และสร้างวัดไพชยนต์พลเสพย์ด้วย ได้ขออนุญาตสร้างวัดนี้ ขึ้น และพวกชาวบ้านมักเรียกชื่อวัดนี้ว่าวัดปากคลอง เพราะเดิมที่นั้นมีศาลาอยู่หลังหนึ่งติดกับ ปากคลองทองเมือง คือเขตทิศเหนือของวัดขณะนี้ ซึ่งไม่มีพระสงฆ์อยู่อาศัยคงมิแต่พระพุทธรูป เท่านั้น ชาวบ้านเรียกกันว่า "วัดปากคลอง" เมื่อสร้างวัดโปรดเกศเชษฐารามขึ้นมา ก็คงนิยม เรียกว่า "วัดปากคลอง" อยู่ตามเดิม
ในสมัยรัชกาลที่ ๓ พระปัญญาภิสารเถร (สุก) เป็นเจ้าอาวาสนั้น พระยาเพชรพิไชย ได้มาปฏิสังขรณ์สิ่งที่ชำรุดทรุดโทรมบางสิ่งบางอย่างในวัดนี้ ในครั้งนั้น พระบาทสมเด็จพระ นั่งเกล้า ฯ ได้พระราชทานพระราชทรัพย์ให้มาสร้างกุฎิอีก ๑ คณะ ด้านทิศเหนือหอระฆังริมคลอง ลัดหลวง ประกอบด้วย หอสวดมนต์ หอฉัน กุฎิ ๗ หลัง รวมเป็น ๑๔ หลัง สร้างเป็นแบบ ฝากระดานไม้สัก มุงด้วยกระเบื้องไทยทั้งสิ้น
ในยุคของพระครูวินยานุบุรณาจารย์ (คำ) เป็นเจ้าอาวาส ได้มีการปฏิสังขรณ์ใหญ่อีก ครั้งหนึ่ง โดยพระยาเพชรพิไชย (หนู เกตุทัด) บุตรของพระยาเพชรพิไชย (เกตุ) ได้มาสร้าง และปฏิสังขรณ์สิ่งที่ชำรุดทรุดโทรมหลายอย่างด้วยกัน แม้ในภายหลังต่อ ๆ มาเจ้าอาวาสผู้ปกครอง วัดก็ได้ดำเนินการก่อสร้างและปฏิสังขรณ์กันทุกสมัย ได้ปรับปรุงพัฒนาวัดขึ้นเป็นลำดับมาจน ตราบเท่าทุกวันนี้
ทรัพย์สิน
ที่ดินตั้งวัด เนื้อที่ ๑๗ ไร่ ๒ งาน ๔๐ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๑๓๔๐
ที่ธรณีสงฆ์ จำนวน แปลง เนื้อที่ ๖๑ ไร่ ๑ งาน ๘ ตารางวา ทั้ง ๒ แปลงตั้งอยู่ ที่ตำบลบางพึ่ง อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ แปลงที่ ๑ มีเนื้อที่ ๕๓ ไร่ ๔๘ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๑๓๔๑ แปลงที่ ๒ เนื้อที่ ๐ ไร่ ๐ ตารางวา
ปูชนี้ยวัตถุ ถาวรวัตถุและอาคารเสนาสนะต่าง ๆ
พระพุทธรูปปางต่าง ๆ ในพระอุโบสถ มีพระประธานปางมารวิชัย หน้าตักกว้าง ๒ ศอก • นั้ว พระปางห้ามญาติ ๑ องค์ พระปางห้ามสมุทร ๒ องค์ เป็นพระพุทธรูปหล่อด้วยโลหะ
พระพุทธไสยาสน์ ประดิษฐานในพระวิหาร เป็นพระพุทธรูปบั้นลงรักบีดทอง
พระประธานในพระมณฑป ปางมารวิชัยสมาธิเพชร เป็นศิลาแลง
พระพุทธรูปตามเก๋งจีนรอบพระมณฑป มีพระนาคปรก พระบ่าเลไลย์ พระปางห้ามญาติ ๒ องค์ พระปางห้ามสมุทร ๓ องค์
พระพุทธบาทจำลอง ประดิษฐานอยู่ในพระมณฑป
พระศรีอาริย์ ขนาดหน้าตัก ๑ ศอก ≤ นิ้ว
พระเจดีย์ ทรงกลมยอดแหลม มีกำแพงสี่เหลี่ยมล้อมรอบ จำนวน ๒ องค์ สร้าง พ.ศ. ๒๓๖๔ พระอุโบสถ ขนาดกว้าง ๑๐ เมตร ยาว ๒๐ เมตร มุงกระเบื้องมอญของเก่าทรงจีนไม่มี ช่อฟ้าใบระกา หน้าบันติดประดับด้วยจานเครื่องลายคราม สร้างเมื่อ พ.ศ. ๓๖๒ พระวิหาร ขนาดกว้าง ๑๐ เมตร ยาว ๒๐ เมตร มุงด้วยกระเบื้องมอญทรงจีนไม่มีช่อผ้า ใบระกา หน้าบันติดประดับด้วยจานเครื่องลายคราม สร้าง พ.ศ. ๒๓๖๓ พระมณฑป กว้าง ๑๒ เมตร ยาว ๑๒ เมตร ภายในพระมณฑปมีพระพุทธรูปและรอยพระ- พุทธบาทจำลองประดับมุกของเก่า หลังคามุงกระเบื้องราง บริเวณรอบพระมณฑปมีเก๋งจีนรอบเรียง รายและภายในเก๋งจีนมีพระพุทธรูปปางต่าง ๆ และมีพระปรางค์อยู่ระหว่างมุมทั้ง ๔ มุม บริเวณ ภายนอกพระมณฑปมีสระน้ำล้อมรอบ ศาลาการเปรียญ ขนาดกว้าง ๒๕ เมตร ยาว ๑๑ เมตร ทรงจีนเหมือนพระอุโบสถ กุฎิสงฆ์ จำนวน ๑๐ หลัง ที่สร้างใหม่แบบทรงไทยประยุกต์ ครึ่งตึกครึ่งไม้ ส่วนกุฎิ ของเก่านั้นสร้างด้วยไม้ หลังคามุงด้วยกระเบื้องมอญเคลือบ
การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์ การศึกษาที่วัดนี้ แต่เดิมมาเรียนทางวิปัสสนาธุระกับเล่าท่องสวดมนต์เป็นพื้น การเรียน คันกรุระมาเปิดเรียนเปิดสอนขึ้นในสมัยพระวินยานุบุรณาจารย์ (เชย) เป็นเจ้าอาวาส ปัจจุบัน เบิกสอนเฉพาะแผนกธรรม ส่วนแผนกบาลได้ส่งไปเรียนที่สำนักวัดไพชยนต์พลเสพย์ทั้งหมด
การบริหารและการปกครอง วัดโปรดเกศเชษฐาราม
มีขนบธรรมเนียมการบริหารการปกครองเป็นไปตามกฎหมาย ระเบียบแบบแผนตามพระธรรมวินัยตลอดมา เจ้าอาวาสผู้ปกครองมีลำดับ ดังนี้ ๑. พระครูวินยานุบุรณาจารย์ (อ่อน) ๒. พระบัญญาภิสารเถร (สุก) ๓. พระครูวินยานุบุรณาจารย์ (สุก) ๔. พระครูวินยานุบุรณาจารย์ (คำ)
๕. พระญาณสังวรเถร (ช้าง) พ.ศ. ๒๔๓๖-๒๔๔๒
๖. พระปลัดน้อย รักษาการในตำแหน่งเจ้าอาวาส พ.ศ. ๒๔๔๒ -๒๔๔๖ ๗. พระครูวินยานุบุรณาจารย์ (พลอย) ป.ธ. ๔ พ.ศ. ๒๔๕๖-๒๔๕๔ ๘. พระวินยานุบุรณาจารย์ (เชย) ป.ธ. ๔ พ.ศ. ๒๔๕๕ -๒๕๐๓ ๙. พระครูวิธานธรรมวัตร (เจริญ จนุทสโร) พ.ศ. ๒๕๐๓ ถึงปัจจุบัน พระภิกษุจำพรรษา ๕ รูป สามเณร ๑ รูป