วัดเพชรสมุทร
สภาพฐานะและที่ตั้งวัด วัดเพชรสมุทร เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร ตั้งอยู่เลขที่ ๔๓๖ ตำบลแม่กลอง อำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงคราม
อาณาเขตทิศเหนือติดต่อกับหมู่บ้านแหลมมีคันคูเป็นเขตอุปจารของวัด ยาว ๒ เส้น ๓ วาเศษ ทิศใต้ติดต่อกับตึกแถวเป็นอาคารร้านค้าตลาดแม่กลองมีกำแพงวัดเป็นขอบเขตยาว ๓ เส้น ๘ วา ทิศตะวันออกติดต่อกับถนนเทศบาลเมืองสมุทรสงครามชื่อถนนเพชรสมุทรยาว ๓ เส้น ๑๑ วา ทิศตะวันตกติดต่อกับแม่น้ำแม่กลอง ยาว ๒ เส้น ๑๘ วา
วัดนี้ตั้งอยู่ในย่านชุมชน มีอาณาเขตบริเวณติดต่อกับตลาดการค้าทั้งด้านหน้าและข้างวัด
ความเป็นมา
วัดเพชรสมุทรหรือที่ชาวบ้านเรียกกันว่า "วัดบ้านแหลม" เป็นวัดโบราณมีมาตั้งแต่ ประมาณแผ่นดินพระเจ้าปราสาททอง พ.ศ. ๒๑๕ เดิมมีชื่อว่า "วัดศรีจำปา" ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำ แม่กลอง ด้านทิศตะวันออก ต่อมา พ.ศ. ๒๓๐๗ ชาวบ้านแหลมจังหวัดเพชรบุรีอพยพหนีภัย สงครามกับพม่ามาอยู่ตำบลแม่กลอง เหนือวัดศรีจำปา ตั้งเป็นหมู่บ้านแหลมและได้ช่วยกัน บูรณะปฏิสังขรณ์วัดศรีจำปาแล้ว จึงเรียกชื่อวัดนี้ใหม่ว่า "วัดบ้านแหลม" ครั้นต่อมาเมื่อวันที่ • กรกฎาคม ๒๔๖ ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ยกฐานะวัดบ้านแหลมเป็นพระอารามหลวง โดยพระราชทานนามว่า "วัดเพชรสมุทรวรวิหาร"
ทรัพย์สิน เนื้อที่ดินตั้งวัดมี ๑๑ ไร่เศษและยังมีอาคารพาณิชย์ตึกแถวและตลาดของวัดอีกด้วย ปูชนียวัตถุที่สำคัญที่สุดของวัดนี้คือ หลวงพ่อบ้านแหลม พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ประจำ จังหวัดสมุทรสงคราม เป็นพระพุทธรูปหล่อด้วยทองแดง (บิณฑ์ทอง) ประทับยืนอุ้มบาตร สูง ๑๖๒ เซนติเมตร ประดิษฐานอยู่ในพระอุโบสถ ตามประวัติกล่าวว่า เป็นพระพุทธรูปที่พบในทะเล
สมัยกรุงศรีอยุธยาจะแตกครั้งที่สองประมาณ พ.ศ. ๒๓๐๓ โดยชาวบ้านแหลม เมืองเพชรบุรี ซึ่ง อพยพหนีพม่ามาตั้งถิ่นฐานใหม่อยู่ทางด้านเหนือติดต่อกับวัดศรีจำปา
มีครั้งหนึ่งออกไปตื้อนวน ปากอ่าวแม่กลองได้พระพุทธรูปมา ๒ องค์ องค์หนึ่งนำไปประดิษฐานที่วัดเขาตะเครา เรียกว่า หลวงพ่อวัดเขาตะเครา อีกองค์คือหลวงพ่อบ้านแหลม แต่บางตำนานกล่าวว่า ลอยน้ำตามแม่น้ำ แม่กลองมาถึงวัดบ้านแหลม เจ้าอาวาสทำพิธีอัญเชิญหลวงพ่อขึ้นมาประดิษฐานอยู่ ณ วัดบ้านแหลม จนถึงปัจจุบันนี้
นอกจากนั้น ยังมีภาวรวัตถุและปูชนียวัตถุดังนี้คือ พระอุโบสถ พระเจดีย์บรรจุพระ- พุทธรูปเก่า ๆ หอระบัง ศาลาการเปรียญ โรงเรียนปริยัติธรรมและกุฏิสงฆ์
การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์
วัดเพชรสมุทรมีความสำคัญในด้านการศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์ดังนี้คือ
๑. เป็นวัดเจ้าคณะจังหวัดสมุทรสงคราม มีการประชุมพระสังฆาธิการทุกระดับชั้น เป็น ประจำทุกปี
๒. เป็นที่ตั้งสำนักงานเจ้าคณะอำเภอเมืองสมุทรสงคราม มีการประชุมอบรมพระภิกษุ สามเณรนวกะในภาคพระประจำทุกปี และเป็นสถานที่สอบธรรมสนามหลวงของอำเภอเมือง
๓. เป็นที่ตั้งพุทธสมาคมจังหวัดสมุทรสงคราม มีการจัดประชุมจัดกิจกรรมทางศาสนาเป็น ประจำ และดำเนินการฝึกอบรมวิปัสสนากัมมัฏฐาน ข้าราชการ พ่อค้าประชาชนและนักเรียน โดย ใช้ศาลาการเปรียญเป็นสถานที่ฝึกอบรม
٤. เป็นสำนักเรียนปริยัติธรรม ทั้งนักธรรม-มาลี มีนักเรียนบาลี ๑๐ รูป นักธรรม ๕ รูป
٥. วัดนี้ได้จัดตั้งโรงเรียนปริยัติธรรมสายสามัญซึ่งเปิดดำเนินการมาตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๒๒ มีนักเรียนประจำ ๑๐๐ รูปเศษ ทั้งพระภิกษุสามเณร
٦. เป็นที่ตั้งหน่วยสงเคราะห์พุทธมามกะผู้เยาว์ อบรมศีลธรรมและจริยธรรมแก่เยาวชน ที่เป็นนักเรียนระดับประถมปลายและมัธยมศึกษาตอนต้น ปีละประมาณ ๓๐๐ คน
การบริหารและการปกครอง วัดเพชรสมุทรมีเจ้าอาวาสตั้งแต่รูปแรกจนถึงปัจจุบันดังนี้คือ ๑. หลวงพ่อเบี้ยว ๒. หลวงพ่อร่วง (อยู่) ๓. พระสนิธสมณคุณ (เนตร) ๔. พระมหาสิทธิการ (แดง) ๕. พระมหาสิทธิการ (ทอง อินทสุวรรณ) พ.ศ. ๔๕๔-๔๕๕ ๖. พระธรรมธีบุตร (สนิธ ทั่งจันทร์ เขมจารี ป.ธ. 8) พ.ศ. ๒๕๐๐-๒๕๑๔ ๗. พระราชสมุทรโมลี (สำรวย ชุตินุธโร ปธ.) พ.ศ. ๕๑๔-๒๕๑๕ ๘. พระสมุทรเวที (ประสาน ปัญญาที่โป ป.ธ. ๔) พ.ศ. ๕๕ จนถึงปัจจุบัน ในปี พ.ศ. ๒๕๒< วัดนี้มีพระภิกษุ 6 รูป สามเณร ๓ รูป และชี ๔๕ คน