วัดมหาวนาราม
สภาพฐานะและที่ตั้งวัด
วัดมหาวนาราม เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ ตั้งอยู่ที่ถนนหลวง ตำบลในเมือง อำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี
อาคารที่ตั้งวัด ทิศเหนือติดต่อกับถนนสรรพสิทธิ์ ทิศใต้ติดต่อกับบ้านเรือนราษฎร์ ทิศตะวันออกติดต่อกับถนนเทพโยธิ ทิศตะวันตกติดต่อกับถนนหลวง
พื้นที่ตั้งวัด มีลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยมอัตุรัส เป็นพื้นราบ ถาวรวัตถุภายในวัดสร้างไว้ เป็นระเบียบสวยงาม มีกำแพงล้อมรอบวัด การคมนาคมติดต่อที่วัดนี้สะดวก เพราะมีถนนเข้า ถึงวัด
ความเป็นมา
วัดมหาวนาราม เป็นวัดเก่าแก่วัดหนึ่ง เดิมชื่อว่า "วัดป่าหลวงมณฑโชติศรีสวัสดิ์" ภายหลังเรียกว่า "วัดป่าใหญ่"
และต่อมาได้เปลี่ยนนามใหม่เป็น "วัดมหาวนาราม"
ตางสิลาจาริก อันฝังอยู่ที่เทินเบื้องหลังแห่งองค์พระประธาน ปรากฏว่า วัดมหาวนาราม เป็นวัดที่สร้างขึ้นประมาณ พ.ศ. ๒๓๖๓ คือหลังจากสร้างเมืองอุบลราชธานีได้ ๔๑ ปี (พ.ศ. ๒๓๒๒) โดยมีพระพรหมวรราชสุริยวงษ์ (ท้าวทิศพรหม สุวรรณกูฏ) เจ้าเมืองคนที่ เป็นผู้สร้าง หลังจากได้สร้างวัดแล้ว ๑ ปี พระมหาราชครูศรีสัทธรรมวงศา เจ้าอาวาสพร้อมด้วย ศิษยานุศิษย์ ได้สร้างพระพุทธรูปองค์ประธานขึ้น และถวายพระนามว่า "พระเจ้าอินทร์แปลง" ถือว่าเป็นพระพุทธรูปวิเศษศักดิสิทธิ์มาก
วัดมหาวนาราม ได้รับพระราชทานวิสุงกามสีมา เมื่อวันที่ ๘ พฤศจิกายน ๒๕๑๔ กำหนดเขตกว้าง ๔๐ เมตร ยาว ๘๐ เมตร และได้ทำพิธีผูกพัทธสีมาเมื่อวันที่ ๑๒ เมษายน ๒๕๑๘
ต่อมาปี พ.ศ. ๒๕๒๑ วัดมหาวนารามได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ยกฐานะ ขึ้นเป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ ตั้งแต่วันที่ ๓๑ พฤษภาคม ๒๕๒๑
ทรัพย์สิน ที่ดินที่ตั้งวัด มีเนื้อที่ ๑๘ ไร่ ๒ งาน ๕๒๐ ตารางวา มี น.ส. ๓. เป็นหลักฐาน ปูชนี้ยวัตถุ ถาวรวัตถุและอาคารเสนาสนะต่าง ๆ มี พระเจ้าใหญ่อินทร์แปลง เป็นพระศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมือง พระวิหาร เป็นที่ประดิษฐานพระเจ้าใหญ่อินทร์แปลง หันหน้าไปทางทิศใต้เหมือน ไม้ ๒๐ กว่าหลัง ธรรมสภาสถาน อันเป็นสำนักงานของเจ้าคณะจังหวัด เป็นอาคารคอนกรีต นอกจากนี้ ก็มีโรงเรียนปริยัติธรรมเป็นอาคารครึ่งตึกครึ่งไม้ ชั้นหอไตร และศาลา คู่เมรุ
การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์ วันมหาวนาราม, สนับสนุนการศึกษาพระปริยัติธรรม โดยจัดให้มีการเรียนการสอน ทั้งแผนกธรรมและบาลี ซึ่งปัจจุบันมีนักเรียนบาลี ๓๐ รูป นักธรรม ๖๐ รูป
การบริหารและการปกครอง วัดมหาวนาราม ได้กระจายการบริหารและการปกครองภายในวัด โดยได้จัดแยก เป็นคณะ และขึ้นตรงต่อเจ้าอาวาส ทำให้การดำเนินกิจการคณะสงฆ์ภายในวัดเป็นไปด้วยความ เรียบร้อย ปัจจุบันมีพระภิกษุจำพรรษา ๘ รูป สามเณร ๕๐ รูป ลำดับเจ้าอาวาส มีดังนี้ ๑. พระมหาราชครูศรีสัทธรรมวงศา ๒. ญาท่านหงษ์ ๓. ญาท่านสังวาลย์ ๔. ญาท่านโสม ๕. ญาท่านพ่วย ๖. ญาท่านทอง ๗. พระครูเคน ๘. พระครูนวกรรมโกวิท พ.ศ. ๒๔๖๘ ถึงปัจจุบัน