วัดพระยาทำ

สภาพฐานะและที่ตั้งวัด วัดพระยาทำ เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร ตั้งอยู่เลขที่ ๔๓ แขวงบ้านช่างหล่อ เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร อาณาเขต ทิศเหนือกว้าง ๓ เส้น ๓ วาเศษ ติดต่อกับที่นายนาวาตรีหลวงสิทธิ์ ทิศใต้ กว้าง ๓ เส้น ๓ วาเศษ ติดต่อกับคลองมอญ ทิศตะวันออกยาว ๕ เส้น ๔ วาเศษ ติดต่อกับ คลองซอยบ้านขมั้น และทิศตะวันตกยาว ๕ เส้นเศษ ติดต่อกับลำกระโดงสวนอนันต์ เนื้อที่ของวัดมีประมาณ ๑๖ ไร่เศษ แบ่งเป็นเขตพุทธาวาส เขตสังฆาวาส และทางวัด ได้แบ่งให้ประชาชนอยู่อาศัยและให้ทางราชการสร้างโรงเรียนไปประมาณครึ่งหนึ่ง

ความเป็นมา วัดพระยาทำ เดิมชื่อ "วัดนาค" สร้างสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย ภายหลังท่าน เจ้าพระยารัตนาธิเบศร์ (กุน) ซ่อมและสร้างทับวัดเดิมเสร็จแล้วจึงขนานนามใหม่ว่า "วัดพระยาทำ" และถวายเป็นพระอารามหลวงในรัชกาลที่ ๒ ต่อมารัชกาลที่ ๓ ทรงมีพระราชศรัทธาปฏิสังขรณ์ เพิ่มเติมทั้งพระอารามจนถึงรัชกาลที่ ๔ พระอุโบสถและเสนาสนะในวัดได้เริ่มชำรุด

พระครู สุนทรารักษ์ (แจ้ง) เจ้าอาวาสได้ร่วมกับทายกทายิกาบูรณะปฏิสังขรณ์ ต่อจากนั้นก็มีการ บูรณะสิ่งปลูกสร้างที่ชำรุดเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน

ทรัพย์สิน ปูชนียวัตถุและถาวรวัตถุมีดังนี้ คือ พระอุโบสถ • ๒ นิ้ว สูง ๑ วา ๑๒ นิ้ว พระประธานในพระอุโบสถ เป็นพระชนิดปั้น ปางมารวิชัย ขนาดหน้าตักกว้าง ๑ วา

พระเจดีย์คูหา ๒ องค์ องค์ด้านใต้เป็นพระเจดีย์กรุษจับนาคเป็นดูหาคู ๔ ด้าน มีรูปยักษ์ ๔ ตน คนดำดิน และคชสารครึ่งตัว ผู้สร้างเป็นเจ้าอาวาสตำแหน่งพุฒาจารย์ ศาลาการเปรียญ กุฏิเวลานี้มีเหลืออยู่ ๓ หมู่ ของที่ได้รับพระราชทานคือ พระไตรปีถูกครั้งรัชกาลที่ พระบรมรูปรัชกาลที่ ชนิด แดงบรรจุกรอบและธรรมมาสน์

การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์ การศึกษาในสมัยพระครูสุนทรรักษ์เป็นเจ้าอาวาสมีทั้งโรงเรียนปริยัติธรรม และ โรงเรียนหนังสือไทย โรงเรียนปฏิบัติธรรม ชาวบ้านได้ออกเงินเรี่ยไรจ้างครูมาสอน ส่วนหนังสือ ไทยเจ้าอาวาสจัดการตั้งโรงเรียนโดยสังกัดกระทรวงธรรมการ ได้ตั้งให้เจ้าอาวาสเป็นอาจารย์ใหญ่

การบริหารและการปกครอง เจ้าอาวาสที่ครองวัดนี้ เท่าที่สามารถหาหลักฐานได้มีดังนี้คือ ๑. ท่านเจ้าพม่า (อิน) ๒. พระสมุห์สุขภายหลังเลื่อนเป็นที่พระศรีสมโพธิ ๓. พระนิกรมมุนี (วรรณ) ๔. พระใบฎีกาอยู่ เปรียญ ๓ ประโยคได้เลื่อนเป็นที่พระธรรมสารโสภณ ๕. พระศรีสมโพธิ (สิน) เปรียญ ๑ ประโยคเป็นเจ้าอาวาสวัดนี้เมื่อต้นรัชกาลที่ ๖. พระปลัดอยู่ ต่อมาได้เลื่อนเป็นที่พระกรูสุนทรากษรวิจิตร์ (อยู่) ได้รับตำแหน่งเป็น เจ้าอาวาสเมื่อ พ.ศ. ๒๔๓๒ ๗. พระครูสุนทรากษรวิจิตร์ (แจ้ง) ๘. พระครูสุนทรากษรวิจิตร์ (เจียม) ๙. พระครูสารธรรมาจารย์ (ทอง) พ.ศ. ๒๔๗๘-๒๔๑ ๑๐. พระครูสุนทรสาธุกิจ (ตันต์ หรือธนินทร์) พ.ศ. ๒๔๙๘ จนถึงปัจจุบัน ปัจจุบันมีพระภิกษุ ๕ รูป และสามเณร ๔ รูป