วัดป่าประดู่
สภาพฐานะและที่ตั้งวัด วัดป่าประดู่ เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ ตั้งอยู่เลขที่ ๐๕๓ ถนนป่าประดู่ อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง อาณาเขตทิศเหนือติดกับที่ธรณีสงฆ์ ซึ่งทางวัดได้จัดสรรให้เป็นที่ปลูกที่อยู่อาศัย ทิศใต้ ติดกับถนนสุขุมวิท ทิศตะวันออกติดกับอาคารพาณิชย์ โรงภาพยนตร์ และตลาดโต้รุ่งของเทศบาล ทิศตะวันตกติดกับโรงเรียนวัดป่าประดู่และโรงพยาบาลจังหวัดระยอง บริเวณทั่วไปของพื้นที่ตั้งวัดเป็นที่พื้นทรายราบเรียบเสมอกับพื้นที่บริเวณใกล้เคียงทั่ว ๆ ไปในย่านชุมชนเขตเทศบาลเมืองระยอง
ความเป็นมา เดิมวัดป่าประดู่เป็นวัดร้างเพราะเป็นวัดที่สร้างมานานแล้ว ต่อมาปี พ.ศ. ๒๓๗๒ ได้ทำ การบูรณะวัดนี้ขึ้นใหม่ โดยพระอุปัชฌาย์เทียน ได้มาบำเพ็ญวิปัสสนากรรมฐาน ณ พระอุโบสถ หลังเก่าซึ่งชำรุดทรุดโทรม จึงได้บูรณะปฏิสังขรณ์ใหม่ร่วมกับชาวบ้าน แต่พระอุโบสถหลังเก่านี้ เล็กมาก
ต่อมาจึงได้มีการสร้างพระอุโบสถหลังใหม่ขึ้นในสมัยที่พระครูสมุทสมานคุณ (แอ่ว อินฺทสุวณฺโณ) เป็นเจ้าอาวาสและได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาอีกครั้งหนึ่ง เมื่อวันที่ ๒ กันยายน พ.ศ. ๒๔๔ และประกอบพิธีผูกพัทธสีมาเมื่อ พ.ศ. ๒๕๓ วัดนี้เดิมชื่อว่า "วัดป่าเลไลยก์"
• เพราะมีพระประธานในพระอุโบสถหลังเดิมเป็น พระพุทธรูปปางปาลิไลยก์ ต่อมาทางวัดได้เปลี่ยนชื่อวัดเสียใหม่ให้เป็นไปตาม "เกณฑ์สำหรับ ตรวจจดทะเบียนชื่อวัด" เพื่อให้สอดคล้องกับชื่อหมู่บ้านหรือตำบลเป็น "วัดป่าประดู่" เมื่อ ประมาณ พ.ศ. ๒๔๗๐ วัดป่าประดู่เป็นวัดที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์และสังคม
เมื่อได้รับการบูรณะ ปฏิสังขรณ์ขึ้นใหม่จึงได้รับความร่วมมือจากทางราชการและพุทธศาสนิกชนทั่วไปด้วยดี เมื่อมีการ พัฒนาติดต่อตลอดมาจึงได้รับการคัดเลือกให้เป็นวัดพัฒนาตัวอย่างตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๑๐ เป็นต้น
๕ย๒ มาจนถึงปัจจุบัน เพราะมีเจ้าอาวาสที่มีความสามารถในการบริหารงานวัดในระยะหลังนี้หลายรูป สร้างความเจริญให้แก่วัดป่าประคู่ จนได้รับพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้ยกวัดป่าประคู่เป็นพระ- อารามหลวง ตั้งแต่วันที่ ๑๖ ตุลาคม ๒๒๓ เป็นต้นไป
ทรัพย์สิน ที่ดินของวัดป่าประคู่มีจำนวนทั้งสิ้น x ไร่ ๑ งาน ๑๗ ตารางวา เป็นที่สำหรับตั้งวัด ทั้งหมด ๑๔ ไร่ งาน ๔๐ ตารางวา ตามโฉนดเลขที่ ๑๕๕๓ ที่เหลือนอกนั้นเป็นที่ธรณีสงฆ์ จำนวน ๕ แปลง ตามโฉนดเลขที่ ๔๐๓, ๕๙๔ และ ๑๕๓ ปัจจุบันวัตถุและโบราณวัตถุของวัดได้แก่ พระพุทธไสยาสน์ เป็นพระพุทธรูปเก่าแก่คู่มากับวัด มีความยาว ๑๒ เมตร และส่วน สูงระดับศอกถึงยอดพระเกศ ๓.๒๐ เมตร ประดิษฐานอยู่ในพระวิหารที่สร้างขึ้นใหม่ พระพุทธป่าเลไลยก์ เป็นพระพุทธรูปเก่าแก่เช่นเดียวกันมีส่วนสูง ๐.๒ เมตร พระอุโบสถ สร้างขึ้นใหม่เมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๕ แทนหลังเก่าซึ่งปัจจุบันนี้เป็นพระวิหาร พระครูสมุทสมานคุณ (แอ่ว) เป็นผู้ดำเนินการสร้างพร้อมด้วยทายกทายิกา ศาลาการเปรียญ สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๐ เพื่อเป็นอนุสรณ์แก่พระราชอริยคุณาธาร กุฏิ เป็นกุฏิแถวชั้นเดียว จำนวน ๖ หลัง หอระฆัง สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๕ กำแพงรอบวัด สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๐ นอกจากนี้ทางวัดยังมีโบราณวัตถุที่มีคุณค่า เช่น พระรูปพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า เจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ ธรรมาสน์เท้า สิงห์ลายรดน้ำ ธรรมาสน์ชนิด < เสา ตู้ทองลายรดน้ำ และตู้ไม้สัก
การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์ วัดป่าประคู่เป็นแหล่งการศึกษาพระปริยัติธรรมมาตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๒๗ จนถึงปัจจุบัน ทาง วัดจัดให้มีโรงเรียนปริยัติธรรม ๒ หลัง ในพ.ศ. ๒๕๒๔ มีจำนวนนักเรียนบาลี ๒๕ รูป และ นักธรรม ๕ รูป การศึกษาของพระภิกษุสามเณรอยู่ในเกณฑ์ได้ผลดี ในด้านการศึกษาสายสามัญ
ทางวัดได้อนุญาตให้กรมสามัญศึกษาใช้ที่ดินของวัดตั้ง โรงเรียน "วัดป่าประคู่ (สหมิตรสามัคคี)" ขึ้นเพื่อการศึกษาของเยาวชนไทย นอกจากนี้ทาง วัดยังได้สร้างหอประชุมสงฆ์ ห้องสมุด และตั้งโรงเรียนสอนเด็กก่อนเกณฑ์เมื่อ พ.ศ. ๕๑ โดยให้ความอุปการะเด็กในด้านเสื้อผ้า อุปกรณ์การเรียนและอาหารกลางวันแก่เด็กทุกคน ในด้านการสงเคราะห์ประชาชนทั่วไป ทางวัดได้อนุญาตให้กระทรวงสาธารณสุขใช้ที่ดิน ของวัดตั้งโรงพยาบาลระยองอีกด้วย
การบริหารและการปกครอง ลำดับเจ้าอาวาสเท่าที่มีหลักฐานสืบทราบได้มีดังนี้ ๑. พระอุปัชฌาย์เทียน พ.ศ. ๗๘๒-๒๓๕๑ ๒. พระอธิการเหลือ พ.ศ. ๕๑-๒๓๕๕ ๓. พระปลัดทัศน์ พ.ศ. ๒๓๙๕-๒๔๐๕ ๔. พระครูสมุทสมานคุณ (แหยว) เจ้าคณะเมือง พ.ศ. ๒๔๐๕-๒๔๔๓ ๕. พระครูสมุทสมานคุณ (แอ่ว) เจ้าคณะจังหวัด พ.ศ. ๒๔๔๓-๔๘๘ ๖. พระเหล็ง ธมฺมเถโร รักษาการเจ้าอาวาส พ.ศ. ๒๘-๒๕๕๓ ๗. พระราชอริยคุณาธาร (หล่ำ) เจ้าคณะจังหวัด พ.ศ. ๒๕๐๕ ๘. พระครูพิศิษฎ์สุภการ รองเจ้าคณะอำเภอเมืองระของ พ.ศ. ๒๕๐ ถึงปัจจุบัน ในปี พ.ศ. ๒๕๒๔ วัดป่าประคู่มีจำนวนพระภิกษุ ๔๘ รูป และสามเณร ๑๔ รูป