วัดบูรพาพิทยาราม
สภาพฐานะและที่ตั้งวัด
วัดบูรพาพิทยาราม เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ ตั้งอยู่เลขที่ ๑ หมู่ที่ ตำบลเขาวัว อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี
อาณาเขตที่ตั้งวัด ทิศเหนือติดต่อกับถนนสุขุมวิท ตลาดผลไม้บนเนินสูง ทิศใต้ติดต่อ กับสนามบินและตลาด ทิศตะวันออกติดต่อกับถนนสายพระยาตรัง ทิศตะวันตกติดต่อกับถนนสุขุมวิทและถนนแยกเข้าตัวอำเภอท่าใหม่
บริเวณพื้นที่ตั้งวัด เป็นที่ลุ่มมีหนองน้ำใหญ่ ทางวัดได้ปรับปรุงพื้นที่บริเวณวัด จัดสร้าง เสนาสนะให้เป็นระเบียบ ปลูกไม้ประดับและไม้ยืนต้นตามความเหมาะสม ทำถนนภายในวัดติดต่อระหว่างเสนาสนะต่าง ๆ เป็นทางคมนาคมติดต่อกับถนนภายนอกวัดได้โดยสะดวก ด้านหน้าวัดมีกำแพงสร้างด้วยศิลาแลง และคอนกรีตเสริมเหล็ก ยาว ๒๔๐ เมตร
ความเป็นมา
วัดบุรพาพิทยาราม ได้สร้างขึ้นมาตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๖๔ และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาครั้งแรก เมื่อปี พ.ศ. ๒๓๗๐ ชาวบ้านนิยมเรียกชื่อว่า "วัดใหม่หนองปรือ"
เหตุที่เรียกชื่อว่า "วัดใหม่หนองปรือ" เพราะสภาพท้องที่เป็นที่ลุ่ม มีหนองน้ำใหญ่ปกคลุมด้วยต้นปรือมากมาย
การสร้างวัดในระยะเริ่มแรกประมาณ พ.ศ. ๒๓๕๖ ชาวบ้านและพระภิกษุได้ช่วยกันจัดหา สัมภาระและสละแรงกายช่วยสร้างกันขึ้นมาเอง ในการไปจัดหาสัมภาระแต่ละครั้งจะเตรียมสะเบียงและเดินทางไปครั้งละประมาณ ๑๐ วัน จึงจะกลับมาหนหนึ่ง
ต่อมาเมื่อประมาณปี พ.ศ. ๒๖๘ การสร้างวัดจึงสำเร็จเป็นวัดโดยสมบูรณ์ และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาครั้งแรก เมื่อปี พ.ศ. ๒๓๗๐
การก่อสร้างเสนาสนะต่าง ๆ ตลอดจนการพัฒนาปรับปรุงบริเวณวัด ได้ดำเนินการต่อเนื่องมาโดยลำดับ จนเป็นวัดที่เจริญรุ่งเรือง และได้รับการยกย่องให้เป็นวัดพัฒนาตัวอย่างเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑๕ วัดบุรพาพิทยาราม ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาครั้งสุดท้ายเมื่อวันที่ ๑๒ มีนาคม ๒๕๐๘ กำหนดเขตกว้าง ๓๐ เมตร ยาว ๔๐ เมตร ได้ทำพิธีผูกพันธสีมาเมื่อวันที่ ๓๐ มกราคม ๒๕๑๔
วัดบูรพาพิทยาราม ได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ยกฐานะขึ้นเป็นพระอารามหลวงชั้นตรีชนิดสามัญ ตั้งแต่วันที่ ๓ สิงหาคม ๒๕๒๒
ทรัพย์สิน
ที่ดินตั้งวัด มีเนื้อที่ ๔๔ ไร่ มีโฉนดเป็นหลักฐาน
ปูชนียวัตถุ ถาวรวัตถุและอาคารเสนาสนะต่าง ๆ มีพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ สมัยสุโขทัย ขนาดหน้าตักกว้าง ๖๐ เซนติเมตร
พระอุโบสถ สร้างขึ้นตามแบบของกรมศิลปากรลด ๓ ชั้น คอนกรีต ฟื้นปูหินอ่อน ซุ้มประตูหน้าต่างทรงบุบบก ลงรักปิดทองและกระจก หน้าบันลายไทยมีตราเสมาธรรมจักร เป็นพระอุโบสถหลังใหม่ที่สร้างขึ้นแทนหลังเก่า ขนาดกว้าง ๗ เมตร ยาว ๒๒ เมตร
ศาลาการเปรียญ ทรงปั้นหยา เป็นศาลาโถงไม่มีฝาผนัง
กุลี สร้างขึ้นใหม่ & หลัง เป็นตึก ๒ ชั้น หลัง ทรงไทยจดุมุข และครึ่งตึกครึ่งไม้ หลัง ทรงไทยประยุกต์ นอกนั้นเป็นกุฎิสร้างด้วยไม้
หอประชุม อาคารคอนกรีต กว้าง ๓๐ เมตร ยาว ๔๐ เมตร
อาคารเรียนโรงเรียนปริยัติธรรม ๑ หลัง กว้าง ๑๔ เมตร ยาว ๔๐ เมตร
อาคารเรียนโรงเรียนวัดบูรพาพิทยาราม ๒ หลัง อาคารคอนกรีต ๒ ชั้น
ห้องสมุด อาคารคอนกรีต ๑ หลัง
เมรุ ๑ หลัง และศาลาคู่เมรุ ๒ หลัง เป็นอาคารคอนกรีต
การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์ วัดบูรพาพิทยาราม เป็นวัดที่สนับสนุนส่งเสริมการศึกษาทั้งทางโลกและทางธรรม สำหรับ การศึกษาพระปริยัติธรรม ได้เริ่มทำการสอนตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๖๒ เป็นต้นมา ทั้งได้เป็นสถานที่สอบธรรมสนามหลวงด้วย ปี พ.ศ. ๒๕๒๔ มีนักธรรม ๔๐ รูป โรงเรียนหนังสือไทยภายในวัด เริ่มสอนเด็กทั้งชายและหญิง นักเรียนแต่ละปีประมาณ ๔๐๐ คน นอกจากนี้ก็มีห้องสมุดไว้ให้บริการแก่พระภิกษุสามเณร และประชาชนประจำตำบล ๑ หน่วย
และมีหน่วยอบรม
การบริหารและการปกครอง วัดบูรพาพิทยาราม ได้จัดการบริหารและปกครองตามระเบียบแบบแผนและคำสั่งของทางคณะสงฆ์เป็นหลัก โดยมีเจ้าอาวาสเป็นผู้บังคับบัญชา
เพื่อให้พระภิกษุสามเณรประพฤติปฏิบัติเป็นไปด้วยความเรียบร้อย ลำดับเจ้าอาวาส มีดังนี้ ๑. หลวงพ่อเฮง ๒. หลวงพ่อบุญ ๓. พระอาจารย์หยวน (นามสกุล เวชมณีศรี) ๔. พระอาจารย์เปรียม ๕. พระอาจารย์ชุ่ม ๖. พระพิศาลธรรมคุณ (สุมโน, กวง ธรรมรัตน์) พ.ศ. ๒๔๔-๒๕๒๔ ๗. พระครูวิมลวรธรรม (วิมโล ประเสริฐ) พ.ศ. ๒๕๒๔ ถึงปัจจุบัน พระภิกษุจำพรรษาแต่ละปีไม่ต่ำกว่า ๓ รูป เฉพาะปี พ.ศ. ๒๕๒๔ มีพระภิกษุ ๓๕ รูป สามเณร ๒ รูป