วัดบรมวงศ์อิศรวราราม
สภาพฐานะและที่ตั้งวัด
วัดบรมวงศ์อิศรวราราม เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดวรวิหาร ตั้งอยู่ที่ตำบลสวนพริก อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
อาณาเขต ทิศเหนือติดต่อที่นาของราษฎร ทิศใต้ติดต่อที่ราชพัสดุ ทิศตะวันออกติดต่อ แม่น้ำป่าสัก ทิศตะวันตกติดต่อที่ราชพัสดุ
ลักษณะพื้นที่โดยทั่วไป วัดนี้ตั้งอยู่กลางทุ่งนาด้านฝั่งตะวันตกของแม่น้ำป่าสัก ห่างจากตลิ่งประมาณ ๒๒๐ เมตร เป็นที่ลุ่มน้ำจึงท่วมทุกปีในฤดูฝน
ความเป็นมา
วัดนี้เดิมเป็นวัดราษฎร์มีชื่อว่า "วัดทะเลหญ้า" หรือ "วัดทำเลหญ้า" เพราะตั้งอยู่กลางทุ่งหญ้า เป็นวัดเก่าที่สร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยา และได้กลายสภาพเป็นวัดร้างมานานเหลือแต่เนินพระเจดีย์ เป็นสัญลักษณ์เท่านั้น ต่อมาสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้ามหามาลา กรมพระยาบำราบ ประปักย์ทรงมีศรัทธาบูรณะก่อสร้างขึ้นใหม่ในที่เดิม และถวายเป็นพระอารามหลวงในรัชกาลที่ ๕ และได้รับพระราชทานนามวัดใหม่ว่า "วัดบรมวงศ์อิศรวรารามวรวิหาร" ตลอดจนได้รับพระราชทาน วิสงคามสีมาวันที่ กรกฎาคม ๒๔๒๐ ในเนื้อที่กว้าง ๕๕ วา ยาว ๓๕ วา ได้ประกอบพิธีผูก พัทธสีมาเมื่อวันศุกร์เดือน ๑ ปีฉลู จุลศักราช ๑๒๓๕ ต่อมาภายหลังถาวรวัตถุและปูชนียวัตถุ ได้ชำรุดทรุดโทรมไปตามกาลเวลา บางอย่างพังหลายหมดสภาพไปจนถึงปี พ.ศ. ๒๕๐๓ การบูรณะปฏิสังขรณ์ได้เริ่มกันอย่างจริงจัง ในสมัยพระพจนโกศลเป็นเจ้าอาวาส โดยได้รับการสนับสนุนจากตระกูลมาลากุล จนมีสภาพดีดังเดิมในปัจจุบัน
ทรัพย์สิน อสังหาริมทรัพย์ประเภทที่ดิน มีที่ดินตั้งวัด ๓๐ ไร่ และที่ธรณีสงฆ์ของวัดมีอยู่ที่ตำบล สวนพริก อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ทั้งหมด ๔ แปลง คือ แปลงที่ ๑ มีเนื้อที่ ๔๑ ไร่ ๒ งาน ๘๖ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๕๑๓๘ แปลงที่ ๒ มีเนื้อที่ ๒๒ ไร่ ๑ งาน ๘๐ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๕๑๓ แปลงที่ ๓ มีเนื้อที่ ๒ ไร่ ๖ ตารางวา ส.ค. ๑ เลขที่ แปลงที่ ๔ มีเนื้อที่ ๑ ไร่ ๒ งาน ๔๒ ตารางวา ส.ค. ๑ เลขที่ ๔ ส่วนพระอุโบสถตลอดจนเจดีย์ ศาลาการเปรียญ กุฏิ พระประธาน สมเด็จเจ้าฟ้า มหามาลากรมพระยาบำราบประบักษ์เป็นผู้สร้าง ก่ออิฐถือปูน ศาลา กุฏิสงฆ์เป็นไม้ ต่อมาชำรุด ทรุดโทรมลง เจ้าคุณราชธานินทราจารย์ได้เป็นเจ้าอาวาส ได้บูรณะใหม่โดยใช้ปูนเสริมเหล็ก รวม กับของเก่าซึ่งเป็นไม้ จนมีสภาพดีมาจนทุกวันนี้ และพระวิหาร รัชกาลที่ ทรงมีพระราช ศรัทธาบริจาคทรัพย์ส่วนพระองค์ร่วมสร้างถวาย
การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์ วัดบรมวงศ์อิศรวราราม มีโรงเรียนปริยัติธรรม ๑ แห่ง
โดยมีนักเรียนธรรม จำนวน ๑๐-๒๕ รูป
การบริหารและการปกครอง เจ้าอาวาสรูปปัจจุบัน ชื่อ พระอดุลธรรมเวที (ไวทย์ อินุทธ์โส) และพอจะลำดับ เจ้าอาวาสตั้งแต่รัชกาลที่ ๔ จนถึงปัจจุบันได้ดังนี้ ๑. พระปริยติวงศาจารย์ (วิญญู)
ต่อมาได้เลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระโพชิวงศาจารย์ ครองวัด พ.ศ. ๒๔๑-๒๔๕๗ ๒. พระมหาต่วน (สุรกุกสโร) และได้รับพระราชทานสมณศักดิ์ เป็นพระครูธรรมสา: โสภณ ครองวัด พ.ศ. ๒๔๕๗-๒๔๘๕ ๓. พระสมุห์สิน ญาณวโร พ.ศ. ๒๔๗-๕๘ ๔. พระมหาสมพล ปกุสสโร พ.ศ. ๒๕๐๐ (แต่ไม่ทันมาดำรงตำแหน่งท่านก็ลาสิกข ไปเสียก่อน)
๓ารี๒ ๕. พระพจนโกศล ต่อมาได้เลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระราชธานินทราจารย์ครองวัด พ.ศ. ๒๕๐๕-๒๕๑๗ ๒๕๑๘ จนถึงปัจจุบัน ปัจจุบัน (พ.ศ. ๒๕๒๔) และชีจำนวน ๑ คน ๖. พระครอดุลวรวิทย์ ปัจจุบันได้เลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระอดุลธรรมเวที ครองวัด พ.ศ.
มีพระภิกษุจำนวน ๒๐-๓๐ รูป สามเณรจำนวน ๑ รูป