วัดนวลนรดิศ
สภาพระยาธานะและที่ตั้งวัด
วัดนวลนรดิศ เป็นพระอารามแรงรงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร ตั้งอยู่เลขที่ ๑ แขวงปากคลอง ภาษีเจริญ เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร
อาณาเขต ทิศเหนือติดต่อกับคลองบางหลวงน้อย ทิศใต้ติดต่อกับคลองภาษีเจริญ ทิศ ตะวันออกติดต่อกับวัดปากน้ำ ทิศตะวันตกติดต่อกับถนนเพชรเกษม
ลักษณะพื้นที่โดยทั่วไปของบริเวณวัด เป็นพื้นที่ราบลุ่มมีคลองรอบวัด แผนผังเป็นรูป สี่เหลี่ยมผืนผ้า แบ่งเขตพุทธาวาสอยู่ทางทิศตะวันออก เขตสังวาสอยู่ทางทิศตะวันตก ไม่ ปะปนกัน มีกำแพงรอบวัด
ความเป็นมา
วัดนวลนรดิศ เดิมชื่อวัดมะกอกในคู่กับวัดมะกอกนอก (วัดอรุณราชวราราม) สันนิษฐาน ว่าสร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยาในปลายสมัยกรุงธนบุรี วัดนวลนรดิศทรุดโทรมมากจนเกือบจะเป็น วัดร้างจนเข้าสมัยรัตนโกสินทร์ เจ้าคุณหญิงนวลซึ่งเป็นน้องนางของสมเด็จพระอมรินทราบรม- ราชินีในรัชกาลที่ ๑ และเป็นภรรยาของเจ้าพระยาวรรคมหาเสนา ร่วมกับ ฯพณฯ สมเด็จ- เจ้าพระยามหาประยูรวงศ์ (ดิศ บุนนาค) ได้มาเห็นความทรุดโทรมของวัดมะกอกใน เข้า เกิด ความรู้สึกสลดใจจึงรับเป็นผู้อุปการะวัด ขั้นแรกได้รื้อถอนสถานที่ปรักหักพังออกแล้วสร้างใหม่ แทนปลายรัชกาลที่ ๒ หรือต้นรัตนกาลที่ ๓
สาขาของเจ้าคุณหญิงนวลได้รับพระราชทานเพลิงที่ พระเมรุท้องสนามหลวง ต่อท้ายพระราชพิธีถวายพระราชทานเพลิงพระบรมศพสมเด็จพระอมริน- ทรเบรมราชินีใน พ.ศ. ๒๑๗๒
เมื่อสมเด็จพระเจ้าพระรามหาประยูรวงศ์ (ดิศ บุนนาค) ได้สร้างวัดประชุรวงศาวาส เสร็จเรียบร้อยจนมีงานฉลองใน พ.ศ. ๒๕๕ แล้วในปีต่อมาได้มาบูรณะวัดมะกอกในต่อเสร็จ แล้วได้น้อมเกล้า ฯ ถวายเป็นพระอารามหลวงในรัชกาลที่ ๓ ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ ๔ ได้พระ- ราชทานนามวัดเสียใหม่เป็น "วัดนวลนรดิศ" ตามนามของผู้น้อมเกล้า ฯ ถวายทั้ง ๒ ท่าน และ
สมัยรัชกาลที่ เจ้าพระยาสุรวงศ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค)
และเจ้าพระยาภาสกรวงศ์ (พร บุนนาค) ได้ร่วมกันปฏิสังขรณ์ บูรณะอีกครั้งหนึ่ง
ทรัพย์สิน มีที่ดินที่ตั้งวัด ๑ ไร่ หนังสือแสดงกรรมสิทธิ์ สค. ๑ เลขที่ ที่ธรณีสงฆ์ ต แปลง จำนวน 6 ไร่ หนังสือแสดงกรรมสิทธิ์โฉนดเลขที่ ๖๕ ปูชนียวัตถุและถาวรวัตถุมีดังนี้ พระอุโบสถ ปฏิสังขรณ์เสร็จ พ.ศ. ๒๕๐๗ เปลี่ยนทรวดทรงพระอุโบสถ ช่อฟ้าใบระกา เป็นหินล้าง หลังคามุงกระเบื้องเคลือบสี หน้าบันด้านหน้าด้านหลังพระอุโบสถประดับโมเสส ซุ้มประตูหน้าต่างเป็นหินล้าง หน้าต่างด้านนอกด้านในลงรักบีดทอง ฝ่ายนังด้านนอกเป็นหินล้าง ฝ่ายนังด้านในฉาบปูน เทพื้นคอนกรีตหินขัด บันไดหินอ่อน พระวิหาร ปฏิสังขรณ์ พ.ศ. ๒๕๑๓ เปลี่ยนทรวดทรงพระวิหาร ช่อฟ้าใบระกาปูนทาสี หลังคามุงกระเบื้องเคลือบสี หน้าบันด้านหน้าด้านหลังบั้นรูปลายดอกไม้ ซุ้มประตูหน้าเป็นหินล้าง หน้าต่างด้านนอกด้านในทาสี ฝ่ายนังด้านนอกเป็นหินล้าง ฝ่ายนังด้านในฉาบปูนเทพื้น คอนกรีตหินขัด บันไดหินขัด
พระเจดีย์ ปฏิสังขรณ์ประมาณ พ.ศ. ๒๕๗ โครงสร้างก่ออิฐ
ศาลาการเปรียญ สร้างแล้วเสร็จ พ.ศ. ๕๐ โครงสร้างไม้ ช่อฟ้าไม้สักลงรักบีดทอง หลังคามุงกระเบื้องเคลือบสี ด้านหน้าด้านหลังศาลาการเปรียญเขียนลายต้นไม้ ฝาผนังไม้สัก
กุฎิกาวร ๑๔ หลัง สร้างและปฏิสังขรณ์ พ.ศ. ๒๔๕๘ โครงสร้างไม้ เทคอนกรีตเสริมเหล็ก ทรงไทย ครึ่งตึกครึ่งไม้
พระประธาน ในพระอุโบสถ พ.ศ. ๒๕๐๘ รูปจำลองพระชินราชลงรักบีดทอง หน้า ตักกว้าง .๒๐ เมตร สูง . เมตร
พระพุทธปฏิมากร (หลวงพ่อพระธรรมจักร) เป็นพระสมัยเชียงเสน เจ้าพระยาภาสกรวงศ์ (พร บุนนาค) นำมาถวายในสมัยรัชกาลที่ ๕
การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์ มีโรงเรียนปริยัติธรรม ๑ หลัง มีนักเรียนปริยัติธรรม ๒๘ รูป มีโรงเรียนวัดนวลนรดิศ เริ่มเบิกบาน เริ่มทำการสอนเมื่อวันที่ 5 สิงหาคม พ.ศ. ๕๓๓
การบริหารและการปกครอง ปัจจุบันเจ้าอาวาสชื่อ พระราชสังวรวิมล ฉายา ธมฺมานนุโท ลำดับเจ้าอาวาสนับตั้งแต่ได้รับการสถาปนาเป็นพระอารามแล้วมีปรากฏเพียง ๖๒ รูป คือ ๑. พระศาสนานุรักษ์ (ทิม รตนโชโต) ๒. พระราชสังวรวิมล ราว พ.ศ. ๔๒๒ ถึง ปัจจุบัน ปัจจุบันมีพระภิกษุ ๔ รูป สามเณร ๕ รูป ชี ๖ คน