วัดชุมพลนิกายาราม
สภาพฐานะและที่ตั้งวัด
วัดชุมพลนิกายาราม เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร ตั้งอยู่เลขที่ ๒ ตำบลบ้านเลน อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
อาณาเขต ทิศเหนือติดต่อลำน้ำเจ้าพระยา ทิศใต้ติดต่อพระราชวังบางปะอิน ทิศตะวันออกติดต่อคลอง ทิศตะวันตกติดต่อลำน้ำเจ้าพระยา
ลักษณะพื้นที่โดยทั่วไป บริเวณที่ตั้งวัดมีลักษณะคล้ายเกาะ มีคลองล้อมรอบ ปัจจุบันมีชุมชนอาศัยอยู่ล้อมรอบ การเดินทางก็สะดวกสบาย
ความเป็นมา
วัดชุมพลนิกายาราม เป็นวัดโบราณสร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี พระเจ้าปราสาททองสร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๑๓ ในเนื้อที่ด้านเหนือกว้าง ๖ เส้น ด้านใต้กว้าง ๔ เส้น ยาว ๖ เส้น สาเหตุที่ทรงสร้างวัดนี้เนื่องจากบางปะอินเป็นที่พระราชเคสถานเดิมของพระองค์ และเหตุที่พระราชทานนามวัดว่า "วัดชุมพลนิกายาราม" เพราะว่าคงจะเป็นที่ประชุมไพร่พลข้าหลวงเดิม และก็ไม่ได้มีการปฏิสังขรณ์ในสมัยกรุงศรีอยุธยา เพราะอาจจะเป็นเพราะว่ามีศักสงครามกับพม่า ต่อมา สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ในรัชกาลที่ ๔ ได้ทรงปฏิสังขรณ์พระเจดีย์ พระอุโบสถ วิหาร การเปรียญ กุฏิ เป็นต้น และในปัจจุบัน สิ่งก่อสร้างต่าง ๆ ได้ชำรุดทรุดโทรมมาก คณะสงฆ์ จึงแต่งตั้ง พระครูไพโรจน์โพธิวัฒน์ (เจริญ ดอนจันทร์) รองเจ้าอาวาสวัดโพธ์ พระนครศรีอยุธยามาเป็นแม่กองบูรณะปฏิสังขรณ์สิ่งก่อสร้างต่าง ๆ ในวัด
ทรัพย์สิน
วัดมีที่ดินตั้งวัด เนื้อที่ ๑๐ ไร่ และที่ธรณีสงฆ์ทั้งหมด ๖ แปลง อยู่ที่ตำบลบางเลน อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยแปลงที่มีเนื้อที่ ๔๒ ไร่ ๑ งาน ๔๘ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๑๔๓๐ แปลงที่ ๒ มีเนื้อที่ ๑๑ ไร่ ๑๖ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๔๕๑๔ แปลงที่ ๓ มีเนื้อที่ ๓ ไร่ ๒ งาน ๕๖ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๕๐๒ แปลงที่ ๔ มีเนื้อที่ ๑ ไร่ ๑ งาน ๘๐ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๕๐๕๖ แปลงที่ ๕ มีเนื้อที่ ๑๒ ไร่ ๗ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๔๘๖๔ แปลงที่ ๖ มีเนื้อที่ ๑๖ ไร่ ๓ งาน ๘๔ ตารางวา
ปูชนียวัตถุและถาวรวัตถุมีดังนี้
พระอุโบสถ หลังคาลด ๓ ชั้น มีมุขเด่น หน้า-หลัง ภายในประดิษฐานพระประธานองค์ พร้อมทั้งจารึกประวัติพระประธานที่อยู่ในพระอุโบสถ มุขหน้า-หลัง ประดิษฐานพระศรีอารียเมตไตรยอยู่ภายในซุ้ม บริเวณพระอุโบสถล้อมรอบด้วยกำแพงแก้ว ชั้น ด้านหน้าทำเวสสภู กกุสันธะ โกนาคมน์ กัสสป และโคดม และมีพระสาวก ๔ องค์เป็นพระยืนสูงประมาณ ๔ ศอก เท่ากันทั้ง ๔ องค์ ปัจจุบัน (พ.ศ. ๒๕๒๔) กำลังทำการบูรณะซ่อมแซมพระอุโบสถอยู่
พระเจดีย์ ๒ องค์ อยู่ด้านหลังพระอุโบสถ รูปทรงเป็นแบบเจดีย์เหลี่ยมย่อมุมไม้สิบสอง สร้างในสมัยพระเจ้าปราสาททอง
พระวิหาร หลังคาลด ๒ ชั้น อยู่ด้านหลังพระอุโบสถในระหว่างพระเจดีย์ ๒ องค์ ภายในประดิษฐานพระพุทธรูป ๑๑ องค์ ส่วนใหญ่เป็นพระหล่อปางมารวิชัย และปางสมาธิ
นอกจากนี้ก็มี ธรรมาสน์ลายทอง ธรรมาสน์ปาติโบกข์ ตู้เทียน พระไตรปิฎก เป็นต้น
การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์
ปัจจุบันวัดชุมพลนิกายารามมีโรงเรียนปริยัติธรรม 1 แห่ง และมีจำนวนนักเรียนใน พ.ศ. ๒๕๔๐ นี้ คือ นักธรรมจำนวน ๑๕ รูป โดยการสอบเลาการเปรียญเก่าและสร้างขึ้นมาใหม่ เป็นที่เรียนของนักธรรม และยังมีโรงเรียนวัดชุมพลนิกายาราม เป็นโรงเรียนในสังกัดองค์การ บริหารส่วนจังหวัด อาศัยเนื้อที่ในบริเวณวัด มีชั้นเรียนตั้งแต่ ป.1-6
การบริหารและการปกครอง
เจ้าอาวาสรูปปัจจุบัน ชื่อ พระครูบียธรรมโมสิต (จำปี ชิตวิชโช) และพอจะลำดับ เจ้าอาวาสเท่าที่ทราบตั้งแต่รับกาลที่ ๔ จนถึงปัจจุบันได้ดังนี้
๑. พระครูธรรมที่วากร (มี) ๒. พระวินัยธร (กล้ำ) ๓. พระครูธรรมทิวากร (โท้) ๔. พระครูธรรมทิวากร (เปรม) พ.ศ. ๒๔๔๑-๒๔๖๒ ๕. พระครูธรรมที่วากร (ปั้น) พ.ศ. ๒๔๖๔-๒๔๗๓ ๖. พระครูธรรมทิวากร (สวัสดิ์) พ.ศ. ๒๔๗๔-๒๔๘๒ ๗. พระราชวรญาณ (อุ่ม อารมณ์วิริโย) พ.ศ. ๒๕๐๔-๒๕๐๖ ๘. พระครูบียธรรมโมสิต (จำปี ชิตวิชโช) พ.ศ. ๒๕๑๖ ถึงปัจจุบัน ปัจจุบัน (พ.ศ. ๒๕๒๔) มีพระภิกบุจำนวน ๓๖ รูป และชีจำนวน ๓