วัดศรีสุริยวงศาราม

สภาพฐานะและที่ตั้งวัด วัดศรีสุริยวงศาราม เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี

ชนิดวรวิหาร ตั้งอยู่เลขที่ ๓๖๕ ตำบลหน้าเมือง อำเภอเมืองราชบุรี จังหวัดราชบุรี อาณาเขต ทิศเหนือติดต่อกับที่ดินของราชพัสดุ ซึ่งใช้เป็นที่ปลูกบ้านพักข้าราชการ ตำรวจ ทิศใต้ติดต่อกับคลองสาธารณประโยชน์ (ถมแล้ว) และโรงเรียนราชบุรีวิทยาพิบูลสงคราม อุปถัมภ์ ทิศตะวันออกติดต่อกับถนนนอัมรินทร์และถนนสุรพันธ์เสนีย์ ทิศตะวันตกติดต่อกับ ถนนไกรเพชรหน้าที่ทำการประปาเทศบาลเมืองราชบุรี ลักษณะพื้นที่ตั้งวัดเป็นที่ราบต่ำ ทำให้เกิดน้ำท่วมเมื่อถึงคราวหน้าน้ำหลาก หรือฝนตก ลงมามาก วัดนี้ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของตัวเมืองห่างออกไปประมาณ ๐๐ เมตร และเป็นวัดที่ ตั้งอยู่กลางชุมชน

ความเป็นมา วัดศรีสุริยวงศาราม เป็นวัดที่สมเด็จ เจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ผู้สำเร็จราชการแผ่นดินในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นผู้ริเริ่มและสร้างขึ้นด้วย ทุนทรัพย์ส่วนตัว เมื่อประมาณ พ.ศ. ๒๔๑๗ ครั้นสร้างเสร็จแล้วได้ถวายวัดนี้ให้เป็นพระอาราม หลวงพร้อมขอพระราชทานนามวัด และที่วิสุงคามสีมา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงได้พระราชทานนามวัดว่า "วัดศรีสุริยวงษาวาส" ต่อมาทรงพระราชทานนามใหม่อีกครั้งหนึ่งว่า "วัดศรีสุริยวงศาราม" พร้อมกับพระราชทานวิสุงตามสีมา เมื่อ ๓ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๒๒ เนื้อที่ กว้าง ๑๘.๕ เมตร ยาว ๙.๕ เมตร หลังจากนั้นมาเจ้าอาวาสแต่ละยุคแต่ละสมัยได้ทำการบูรณะ ปฏิสังขรณ์และก่อสร้างเสนาสนะใหม่ ๆ ขึ้นตลอดมาจนถึงปัจจุบัน

ทรัพย์สิน

ที่ดินที่ตั้งวัดมีเนื้อที่ ๑ ไร่ งาน ๖๕ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๑๓๔๒๗ และยังมีที่ธรณี สงฆ์ ที่ตำบลหน้าเมือง อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี ๓ แปลง คือ

แปลงที่ ๑ เนื้อที่ ๓ งาน ๓.๔ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๑๓๔๒๘

แปลงที่ ๒ เนื้อที่ ๒ งาน ๔๓.๖ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๑๓๔๒๙

แปลงที่ ๓ เนื้อที่ ๑ งาน ๔๐ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๑๒๒๔๗

ปูชนียวัตถุ และถาวรวัตถุ มีดังนี้คือ

พระอุโบสถ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) สร้างขึ้นประมาณ พ.ศ. ๒๔๒๐-๒๔๒๒ เป็นพระอุโบสถแบบทรงไทยประยุกต์ศิลปะตะวันตกแบบกรึกหรือโรมัน มีขนาดกว้าง ๑๑ เมตร ยาว ๑๘ เมตร ต่อมาในสมัยพระศรีธรรมานุศาสน์ เจ้าอาวาสรูปปัจจุบัน ได้ทำการปฏิสังขรณ์ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๓

พระประธานเป็นพระพุทธรูปหล่อด้วยทองเหลืองลงรักปิดทองสมัยรัตนโกสินทร์ หน้า ตักกว้าง ๑.๑๕ เมตร สร้างขึ้นประมาณ พ.ศ. ๒๔๒๒ พระเจดีย์อยู่หลังพระอุโบสถ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์สร้างขึ้นประมาณ พ.ศ. ๒๕๒๒-๒๔๒๓ เป็นแบบทรงไทยประยุกต์ศิลปะตะวันตก สูง ๖.๐ เมตร กุฏิ มีกุฏิเจ้าอาวาสสร้างประมาณ พ.ศ. ๒๔๑ รูปทรงเป็นแบบตะวันตก มีขนาดกว้าง ๘.๐ เมตร ยาว ๑๖ เมตร กุฏิญี่ปุ่นเป็นศิลปะผสมระหว่างตะวันออกกับตะวันตก กว้าง เมตร ยาว ๘ เมตร และกุฏิใหม่มี หลัง สร้างใน พ.ศ. ๕๒, ๒๕๒๓ และ ๒๕๒๔ เป็นตึก คอนกรีตเสริมเหล็กสร้างโดยพระศรีธรรมานุศาสน์

เจ้าอาวาสรูปปัจจุบันและ น.ส. เกลี่ยว ประดิษฐสุข ศาลาการเปรียญ สร้างด้วยเงินกฐินพระราชทานนำโดยนางโสภิตบรรณรักษ์ (ลิ้นจี่ กิตติขอร) สร้างเสร็จ พ.ศ. ๒๕๐ เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กทรงไทยประยุกต์ กว้าง ๑๒ เมตร ยาว ๑๖ เมตร

การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์ วัดนี้มีโรงเรียนปริบัติธรรม ซึ่งพระศรีธรรมานุศาสน์ สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๒ มีนักเรียนบาลี ๑ รูป นักธรรม ๑๙ รูป นอกจากนั้นท่านยังได้สร้างหอสมุดเป็นตึกคอนกรีต เสริมเหล็กทรงไทยประยุกต์ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๘ อีกด้วย

การบริหารและการปกครอง เจ้าอาวาสที่ครองวัดตั้งแต่รูปแรกจนถึงปัจจุบันมีดังนี้ คือ ๑. พระครูอุดมบัณฑิต (อ่อน) พ.ศ. ๒๔๒๐-๒๔๒๗ ๒. พระครูอุดมบัณฑิต (ทับ) พ.ศ. ๒๔๒๗ ๓. พระครูอุดมธีรคุณ (จิตร ฉนฺโน) พ.ศ. ๓-๒๔๓๘ ๔. พระครูศรีบัญญามุน (อ่อน) พ.ศ. ๒๓๔-๒๔๕๗ ๕. พระครูธรรมาภินันท์ (แดง) พ.ศ. ๒๔๕๗-๒๔๖๖ ๖. พระครูอุดมธีรคุณ (นิ่ม) พ.ศ. ๒๖-๒๔๗๖ ในระหว่าง พ.ศ. ๒๔๗๖-๒๔๘๑ เป็นระยะที่ว่างเจ้าอาวาส พระสมุห์เชื่อมได้รักษาการ ตลอดมา ๗. พระศรีธรรมานุศาสน์ (โสตถ์ สุมิตโต) พ.ศ. ๒๕๘๒ จนถึงปัจจุบัน วัดศรีสุริยวงศารามมีพระภิกษุ ๒๖ รูป สามเณร ๑ รูป และชาวบ้าน ๑ คน ในปี พ.ศ. ๒๕๔