วัดพระธาตุศรีจอมทอง

สภาพฐานะและที่ตั้งวัด วัดพระธาตุศรีจอมทอง เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร

ตั้งอยู่เลขที่ ๑๕๗ หมู่บ้านบ้านหลวง อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ อาณาเขตทิศเหนือติดกับหมู่บ้านที่ ๒ และตลาดร้านค้าสี่แยกจอมทอง ทิศใต้ติดกับตลาดและที่ว่าการอำเภอจอมทอง ทิศตะวันออกติดกับบริเวณที่นาราษฎร และทิศตะวันตกติดกับหมู่บ้านร้านค้าอาคารพาณิชย์ของวัดและหมู่บ้านหลวง วัดนี้ตั้งอยู่บนเนินสูง เรียกว่า "ดอยจอมทอง" สูงจากพื้นที่ราบประมาณ ๑๐ เมตร ภายในวัดร่มรื่นเนื่องจากมีต้นไม้ใหญ่น้อยจำนวนมาก

ความเป็นมา วัดพระธาตุศรีจอมทอง หรือวัดหลวงจอมทอง สร้างเมื่อ พ.ศ. ๕๔ โดยสามีภรรยา คู่หนึ่งชื่อนายสร้อยและนางเม็ง เป็นผู้พบพระบรมธาตุ ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๐๐ มีชายสองคน ได้สร้างพระวิหารชั่วคราวขึ้น และนิมนต์พระสารีบุตรเถระมาเป็นเจ้าอาวาสรูปแรก วัดนี้ได้รับการบูรณะปฏิสังขรณ์และก่อสร้างเพิ่มเติมมาด้วยดีโดยตลอดจากเจ้าผู้ครองนคร เชียงใหม่และทายกทายิกาผู้มีจิตศรัทธาทั่วไป ทางวัดได้ประกอบพิธีผูกพัทธสมาครั้งเมื่อ พ.ศ. ๒๔๗ และได้รับพระบรมราชานุญาตให้ยกเป็นพระอารามหลวงตั้งแต่วันที่ ๓๑ พฤษภาคม ๒๕๐๖

ทรัพย์สิน เนื้อที่ตั้งวัดมีทั้งสิ้น ๘ ไร่ ๖ ตารางวา ตาม น.ส. ๓ เล่มที่ ๒ หน้า ๑๗๕ เลขที่ ส่วนที่ธรณีสงฆ์มี ๕ แปลง คือแปลงที่ ๑ มีเนื้อที่ ๗ ไร่ ๒ งาน ตาม น.ส. ๓ เล่ม ๕ เลขที่ ๓๓๔ (ตลาดแลง) แปลงที่ ๒ มีเนื้อที่ ๓ งาน ๔๕ ตารางวา ตาม น.ส. ๓ เล่ม ๕ เลขที่ ๓ (บ้านโฮ่ง ลำพูน) แปลงที่ ๓ มีเนื้อที่ ๑ ไร่ ๕ ตารางวา ตาม น.ส. ๓ เล่ม ๘ เลขที่ (บ้านโฮ่ง ลำพูน) แปลงที่ ๔ มีเนื้อที่ ๑๐ ไร่ ๓ งาน ๑๐ ตารางวา ตาม น.ส. ๓ เล่ม ๕ เลขที่ ๕๗๕ และแปลงที่ ๕ มีเนื้อที่ ๓ ไร่ ๔๒ ตารางวา ตาม น.ส. ๓ เล่ม ๕ เลขที่ ๓๖

ถาวรวัตถุ และปูชนียวัตถุ มีดังนี้

พระวิหาร มีลักษณะทรงไทยแบบจตุรมุข สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๐๖ ในสมัยพระรัตนราช (พระเมืองแก้ว) เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่รับสั่งให้พระมหาพุทธญาโณเถระเป็นผู้อำนวยการสร้าง ด้วยไม้สักทั้งหลัง ก่ออิฐถือปูน ลงรักบีดทอง ภายในสร้างมณฑปปราสาท

เป็นที่ประดิษฐาน พระบรมธาตุจอมทอง ด้วยศิลปะลานนาไทยอันวิจิตรตระการงามตา นอกจากนี้ภายในพระวิหาร ยังมีปูชนียวัตถุและโบราณวัตถุต่าง ๆ อีกจำนวนมาก เช่น พระพุทธรูปเงิน ทองคำ บางต่าง ๆ และพระประธานรวมทั้งของพระคลังข้างที่ประทานโดยเจ้าดารารัศมี เช่น ตลับฝังเพชร เงิน งาช้าง ฯลฯ เป็นต้น

พระอุโบสถ ก่ออิฐถือปูน ลักษณะทรงไทยที่หน้าบันมีลวดลายลงรักบีดทองสวยงาม

พระเจดีย์ใหญ่ พระเจดีย์เล็ก สร้างแบบศิลปะลานนา มียอดฉัตรประดับด้วยลวดลาย ฉลุมีทองคำประดับยอด

ศาลาการเปรียญ สร้างเมื่อ พ.ศ. ๖๒ กว้าง ๘ เมตร ยาว ๑๕ เมตร

หอพระไตรปิฎก อยู่ในสภาพช้ารุดทรุดโทรม

หอสรงน้ำพระบรมธาตุจอมทอง สร้างขึ้นใหม่แทนหลังเก่า ใช้เป็นที่ให้ประชาชนได้ สรงน้ำพระบรมธาตุ

วัดนี้มีกุฏิถาวร & หลัง เป็นกุฏิไม้หลังใหญ่ที่สุดในจังหวัดเชียงใหม่อยู่หนึ่งหลัง นอกนั้นเป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก

การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์

โรงเรียนปริยัติธรรมของวัด สร้างมาประมาณ ๔๐ กว่าปีแล้ว ใช้เป็นสถานศึกษาทั้งนักธรรม บาลี สามัญศึกษา การศึกษาผู้ใหญ่ และโรงเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์ รวมทั้งเป็นที่ปฏิบัติธรรมของพุทธศาสนิกชนด้วย ในปีหนึ่ง ๆ จะมีจำนวนนักเรียนแต่ละแผนกเป็นจำนวนมาก เช่น ในปี พ.ศ. ๒๕๒๔ มีนักเรียนธรรม ๑๑๑ รูป

การบริหารและการปกครอง • รายชื่อเจ้าอาวาสวัดพระธาตุศรีจอมทอง มีดังนี้ ๑. พระสาริบุตรเถระ พ.ศ. ๒๐๐-๒๐๑๔ ๒. พระเทพกุลละ พ.ศ. ๒๐๑๔-๒๐๑๗ ๓. พระธัมมปัญญา พ.ศ. ๐๒๒-๒๐๕๑ ๔. พระอานันโท พ.ศ. ๒๐๕๑-๒๐๕๒ ๕. พระเหมปัญโญ พ.ศ. ๐๕-๒๐๕๔ ๖. พระญาณมังคละ พ.ศ. ๒๐๕๔-๒๐๕๕ ๗. พระพุทธเกจิ พ.ศ. ๒๐๕๕-๒๐๕๗ ๘. พระอรัญญวาสี พ.ศ. ๒๐๕๗-๒๐๕๘ ๙. พระธัมมรักขิต พ.ศ. ๒๐๕๙-๐๖๐ ๑๐. พระเวยยะกัปปะ พ.ศ. ๐๖๐-๒๐๖๑ ๑๑. พระมหาวิลปัญโญ พ.ศ. ๒๐๗๖-๒๐๗๗ ๑๒. พระมหาสังฆราชาสัทธ์มทัสส์ พ.ศ. ๒๐๗๗-๒๐๕๓ ๑๓. พระมหาสังฆราชาญาณมังคละ พ.ศ. ๒๐๕๓-๒๑๐๕ ๑๔. พระมหาสังฆราชาชวนปัญโญโสภิต พ.ศ. ๒๑๐๕-๑๑๒ ๑๕. พระมหาสามิคณาจิตตะ พ.ศ. ๒๑๑๕

ถึงปีใดไม่ปรากฏ ๑๖. ครูบามหาวัน ไม่ปรากฏหลักฐาน ๑๗. พระครูพุทธศาสสุประดิษฐ์ พ.ศ. ๒๔๘๓-๒๔๘๔ ๑๘. พระสุวรรณโมลิศรีบรมธาตุบริหาร พ.ศ. ๔๘๔-๒๔๕๗ ๑๙. พระครูสุวิทยธรรม พ.ศ. ๒๔๕๗ ถึงปัจจุบัน

วัดพระธาตุศรีจอมทอง มีพระภิกษุจำพรรษา ๑๔ รูป ส่วนสามเณร