การพัฒนาเส้นด้ายผสมจากเส้นใยพุทธรักษาและด้ายฝ้ายเพื่อผลิตภัณฑ์สิ่งทอในอุตสาหกรรมชุมชน

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พัชราภา พัฒนศิริ, รัตนากร ศิริพันธ์

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

ณัฐภัสสร เหล่าเนตร์

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย พิษณุโลก

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2563

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

ผ้าพื้นเมืองของไทยที่มาจากมรดกทางวัฒนธรรมที่หลากหลายสามารถประยุกต์ สร้างจุดเด่นหรือความแตกต่างได้และเป็นที่ต้องการของตลาดต่างประเทศอีกเป็นจำนวนมาก เนื่องจากลวดลายและสีสันสวยงาม อีกทั้งมีการใช้วัตถุดิบจากธรรมชาติ เช่น ผลิตภัณฑ์ผ้าทอของกลุ่มจังหวัดภาคอีสาน จากข้อมูลในปี พ.ศ. 2555 ไทยส่งออกหัตถกรรมสิ่งทอและเครื่องนุ่งห่ม มีมูลค่าประมาณ 9,282 ล้านบาท โดยตลาดส่งออกหลักของไทย คือ กลุ่มอาเซียน รองลงมาคือ สหรัฐอเมริกา ซึ่งส่วนแบ่งตลาดของสองกลุ่มนี้ คิดเป็นสัดส่วนประมาณร้อยละ 60 ของมูลค่าส่งออกทั้งหมด โดยการส่งออกหัตถกรรมสิ่งทอมีแนวโน้มการเติบโตมาโดยตลอดในช่วงหลายปีที่ผ่านมา

ในปัจจุบันหนึ่งในปัญหาของผ้าทออีสานและผลิตภัณฑ์หัตถอุตสาหกรรมสิ่งทอคือผู้ประกอบการวิสาหกิจชุมชนยังขาดความรู้ในการเลือกใช้วัสดุเส้นใยใหม่ๆ(สถาบันพัฒนาอุตสาหกรรมสิ่งทอ ,2561) จึงจำเป็นต้องมีการพัฒนาผลิตภัณฑ์ด้านสิ่งทอและมีการคิดค้นวัสดุและเส้นใยที่หลากหลายเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับอุตสาหกรรมสิ่งทอ(พรศิริ หลงหนองคูณ ,2560)

พุทธรักษาเป็นไม้ล้มลุกเนื้ออ่อน มีอายุได้หลายปี ความสูงประมาณ 1-2 เมตร จะขึ้นรวมกันเป็นกอและเป็นต้นเดี่ยว ไม่แตกกิ่งก้านสาขา ลำต้นเหนียวและอุ้มน้ำ เป็นพืชที่มีคุณประโยชน์โดยพบว่า ใบของต้นพุทธรักษาสามารถนำมาใช้ประโยชน์โดยการมุงหลังคา ทำกระทง ทำเชือก หรือนำมาใช้ทำเป็นกระดาษสา ใช้ห่อของได้ ใยจากก้านใบยังสามารถนำมาใช้แทนปอกระเจาได้ในอุตสาหกรรมทำเชือกและถุงเท้า(เมดไทย ,2557) พุทธรักษาเป็นพืชที่ปลูกง่ายและตายยากชนิดหนึ่ง อีกทั้งยังเจริญเติบโตได้รวดเร็ว(sanook ,2556) เมื่อลงปลูกแล้ว จะแตกหน่อแตกขยายพุ่มเพราะความที่สามารถหาน้ำและธาตุอาหารได้เอง เจริญเติบโตได้รวดเร็วหากปล่อยทิ้งไว้จะเกิดการรกร้าง จึงต้องหมั่นตัดทิ้งเพื่อความสวยงาม

เนื่องจากการศึกษางานวิจัยเรื่องสมบัติกายภาพของเส้นใยผักตบชวาสำหรับการปั่นเส้นด้าย O.E. ผสมเส้นใยผักตบชวาและฝ้าย(จิรชยา บุญญฤทธิ์,2559) พบว่าเส้นใยจากผักตบชวาเมื่อปั่นผสมด้ายฝ้ายกับสามารถนำมาใช้ในการทำผลิตภัณฑ์สิ่งทอได้ และจากการเจริญเติบโตได้รวดเร็วของต้นพุทธรักษาอีกทั้งยังไม่มีรายงานการศึกษาที่มีการนำเส้นใยพุทธรักษาไปใช้อย่างชัดเจน คณะผู้จัดทำจึงมีแนวคิดที่จะนำต้นพุทธรักษาที่เหลือทิ้งจากการตัดมาทำการศึกษาการแยกเส้นใยจากต้นพุทธรักษา ศึกษาคุณสมบัติและลักษณะทางกายภาพของเส้นใยที่ได้ นำไปปั่นผสมร่วมกับด้ายฝ้ายทำเป็นเส้นด้ายชีวภาพ เพื่อที่จะสามารถนำผลการศึกษาไปต่อยอดเพิ่มเติม อีกทั้งเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับพุทธรักษาและเพิ่มรายได้ให้กับเกษตรกรและเป็นแนวทางในการคิดค้นเส้นใยจากธรรมชาติชนิดใหม่มาพัฒนาเป็นเส้นด้ายเพื่อนำมาประยุกต์ใช้ในอุตสาหกรรมสิ่งทอ