การเตรียมและการประยุกต์ใช้ฟิล์มอัจฉริยะที่ทำจากโซเดียมอาจิเนตและคาร์บอกซิลเมททิล เซลลูโลสร่วมกับแอนโทไซยานินที่ได้จากข้าวมีสี

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

ยัซมีน ตาเหร์, ฟาติน เทพลักษณ์

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

วีรยา ตรีวรรณจุฑา

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2565

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

กระบวนการเน่าเสียของอาหารชนิดต่างๆ เช่น เนื้อสัตว์และอาหารทะเลมักเกิดจากการแทรกตัวของแบคทีเรียเข้าไปย่อยสลายภายในผลิตภัณฑ์ที่มีไนโตรเจนและกลูโคสสำหรับการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย โดยใช้เอนไซม์ที่ย่อยโปรตีนได้ (proteolytic enzyme) การย่อยสลายได้ทำให้ได้ไฮโดรเจนซัลไฟด์หรือแก๊สไข่เน่า สารประกอบไนโตรเจนที่เป็นด่างระเหย (Total Volatile Basic Nitrogen หรือ TVB) เช่น dimethylamine (DMA) trimethylamine (TMA) และแอมโมเนีย ในปริมาณมาก ซึ่งส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงความเป็นกรดด่างของอาหารชนิดนั้น ๆ การเสื่อมสภาพของอาหารจึงสามารถทำได้โดยการวัดความเป็นกรดด่างของผลิตภันฑ์ มีกการใช้ pH sensitive intelligent films เป็นส่วนประกอบของบรรจุภัณฑ์อัจฉริยะ ที่ทำหน้าที่ตรวจวัดสภาพของอาหารในบรรจุภัณฑ์แบบเรียลไทม์อย่างกว้างขวางในปัจจุบัน pH sensitive intelligent film ประกอบด้วยสองส่วนที่สำคัญ ได้แก่ สารขึ้นรูปฟิลม์ และสารสีที่ไวต่อความเป็นกรดด่าง แอนโทไซยานินเป็นสารซึ่งพบได้ในธรรมชาติ ทั้งดอกไม้ ผัก ผลไม้ และพบว่าเป็นองค์ประกอบในเยื่อหุ้มเมล็ดของข้าวมีสีเป็นสารที่นิยมนำมาเป็นสารในการตรวจสอบค่าความเป็นกรดด่าง ในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้มีข้าวมีสีสายพันธุ์พื้นเมืองอยู่หลากหลายสายพันธุ์ แต่เนื่องด้วยความเฉพาะเจาะจงของพื้นที่ ทำให้การนำข้าวมีสีสายพันธุ์พื้นเมืองในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้มาใช้ประโยชน์ยังมีข้อจำกัด โครงงานนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อสกัดสารแอนโทไซยานินจากข้าวมีสีสายพันธุ์พื้นเมืองที่พบในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ ได้แก่ ข้าวหอมมือลอแดง และข้าวจือดานอ ศึกษาการเปลี่ยนแปลงของสีสารสกัดแอนโทไซยานินที่ pH ต่างๆ จากนั้นนำไปเตรียมเป็นฟิลม์ร่วมกับสารขึ้นรูปฟิลม์ ได้แก่ โซเดียมอาจิเนต (SA) และคาร์บอกซิลเมททิลเซลลูโลส (CMC) และทดสอบสมบัติทางกายภาพและเคมีของฟิลม์ที่ได้ จากนั้นจึงนำฟิลม์อัจฉริยะที่ได้ไปประยุกต์ใช้ในการตรวจวัดการเสื่อมสภาพของอาหารทะเล โดยฟิลม์อัจฉริยะที่พัฒนาขึ้นนี้จะช่วยทำให้ผู้บริโภคสังเกตการเสื่อมสภาพของอาหารชัดเจนมากยิ่งขึ้น นอกจากนี้ยังเป็นการเพิ่มมูลค่าและอนุรักษ์สายพันธุ์ของข้าวมีสีสายพันธุ์พื้นเมืองที่พบในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ได้อีกด้วย