การคัดเลือกไรโซแบคทีเรียเพื่อใช้ในการส่งเสริมการเจริญเติบโตของข้าวพันธุ์ กข41 ในจังหวัดอุทัยธานี

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

เศรษฐพงศ์ คงไทย

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

อลงกรณ์ นนทภา

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนอุทัยวิทยาคม

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2564

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

โครงงานนี้ต้องการที่จะใช้แบคทีเรียกลุ่ม PGPR มาส่งเสริมการเจริญเติบโตของข้าวพันธุ์ กข41 ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจที่เพาะปลูกได้ตลอดทั้งปี และส่งเสริมให้เกษตรกรลดการใช้สารเคมีซึ่งทำลายความอุดมสมบูรณ์ของดินในระยะยาว รวมทั้งสนับสนุนการเข้ามามีบทบาททดแทนของผลิตภัณฑ์ชีวภัณฑ์ PGPR ต่อสารเคมี

จากการทดลองพบว่าสามารถแยกเชื้อแบคทีเรียได้ 8 ไอโซเลท สามารถจัดกลุ่มแบคทีเรียที่แยกได้เป็น 3 กลุ่ม ดังนี้ กลุ่มที่ 1 โคโลนีเป็นสีขาวครีม ขอบเรียบ ผิวหน้ามัน และนูนเล็กน้อย เป็นแบคทีเรียแกรมบวก ได้แก่

ไอโซเลท SW3, SW6 และSW8 กลุ่มที่ 2 โคโลนีมีสีขาวเหลือง ขอบมีลักษณะเรียบ และผิวหน้าด้าน และ

เป็นแบคทีเรียแกรมบวก คล้ายแบคทีเรียกลุ่ม Bacillus ได้แก่ไอโซเลท SW1, SW2 และSW5 กลุ่มที่ 3 โคโลนีมีสีขาวส้ม รูปร่างโคโลนีชัดเจน ขอบเรียบ ผิวหน้ามัน เป็นแบคทีเรียแกรมบวก คล้ายแบคทีเรียกลุ่ม Bacillus ได้แก่ไอโซเลท SW4 และSW7 เมื่อนำแบคทีเรียทั้ง 8 ไอโซเลทไปทำการพิสูจน์โรค โดยใช้เครื่องวัดเชิงแสง Spectrophotometer วัดความขุ่นให้ได้ (OD600 nm = 0.2) และปลูกเชื้อโดยวิธีการตัดใบข้าว ด้วยกรรไกรจุ่มเซลล์ที่แขวนลอยเชื้อของแบคทีเรีย หลังจากนั้นให้นำถุงพลาสติดมาคุมเพื่อรักษาความชื้น และสังเกตลักษณะทางกายภาพเป็นเวลา 14 วัน พบว่าเชื้อแบคทีเรียที่แยกได้จากดินทั้ง 8 ไอโซเลทไม่ก่อโรคในข้าวพันธุ์ กข41

ต่อมานำไปทดลองปลูกจริงในสภาพโรงเรือนทดลอง ที่ออกแบบการทดลองแบบ CRD และนำข้อมูลทั้งหมดมาทำการวิเคราะห์ความแปรปรวน (Analysis of Variance: ANOVA) และเปรียบเทียบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยแบบ DMRT (Duncan's Multiple Range Test) พบว่าไอโซเลทที่ทำให้ข้าวเจริญเติบโตได้ดี คือ SW5 และ SW6 และเมื่อทั้ง 2 ไอโซเลตไปทดสอบความสามารถในการยับยั้งเชื้อสาเหตุโรคในข้าวคือเชื้อรา Bipolaris oryzae และเชื้อแบคทีเรีย Xanthomonas oryzae pv. oryzae พบว่า SW5 มีความในการยับยั้งเชื้อสาเหตุโรคและส่งเสริมการเจริญเติบโตของข้าวได้ เมื่อทำการจำแนกโดยใช้เทคนิคทางชีวโมเลกุลพบว่าแบคทีเรีย

ไอโซเลต SW5 มีลำดับเบสของยีน 16S rRNA เหมือนกับ Bacillus subtilis strain AU-2 (GenBank: KU598848.1) โดยมีเปอร์เซ็นความเหมือนอยู่ที่ 99%