สารต้านเชื้อมาลาเรียจากต้นสมัด (Clausena harmandiana)

ชื่อผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
  • สมคริต ศรีพลแท่น

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์
  • ยอดหทัย เทพธรานนท์

  • ประสาท กิตตะคุปต์

  • ฉวี เย็นใจ

สถาบันการศึกษาที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

นักเรียนระดับปริญญาตรีปีที่ 1 มหาวิทยาลัยขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น

ระดับการศึกษา

โครงงานในระดับการศึกษาปริญญาโทขึ้นไป

หมวดวิชา

โครงงานในสาขาวิชาเคมี

วันที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

01 มกราคม 2541

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

พืชที่นำมาแยกมี 6 ชนิด ได้แก่ รากขี้เหล็ก (Cassia siamea Britt) รากเล็บแมว (Zizyphus oenoplai Mill) รากสมัด (Clausena harmandiana) รากหวดข่า (Erioglossum rubiginosum) เมล็ดพันชาด (Erythopheum teymanii) และเมล็ดชุมเห็ดเทศ (Cassia alata Linn) โดยใช้ dichloromethane และ methanol เป็นตัวทำละลาย จากนั้นกรองเอาสารละลายที่ได้ไปทดสอบฤทธิ์ทางชีวภาพกับเชื้อราชนิด Plasmodium falciparum ด้วยวิธี Microculture Radioisotope ผลปรากฏว่าสารละลายที่มีฤทธิ์ในการฆ่าเชื้อมาลาเรีย ได้แก่ รากขี้เหล็ก รากเล็บแมว รากเล็บแมว รากสมัด รากหวดข่า สารตัวอย่างที่น่าสนใจในการสกัดแยกให้บริสุทธิ์คือ รากสมัดใน dichloromethane และนอกจากนี้ยังพบว่าสารละลายจากรากสมัดใน dichloromethane มีผลึกเป็นเมล็ดกลมเล็ก ๆ อยู่ซึ่งเป็นสารชนิดใหม่คือ 3,6 dimethoxy 7carboxyacridone (0.017%) สูตรโมเลกุล dichloromethane(4.7μg / ml) จุดหลอมเหลว 247 − 248 ![^OC](/latexrender/pictures/897/897a900e28b0bf1bc7807a4e90b1c46e.gif) จากนั้นจึงกรองเอาสารที่เหลือมาแยกต่อด้วยวิธี column chromatography โดยใช้ silsca gel 250 g เป็นเฟสนิ่ง (stationary phase) และใช้ 5% EtOAc hexane เป็นตัวชะ (eluent) จากนั้นเก็บสารที่ผ่าน column เป็น fraction ละ 100 ![cm^3](/latexrender/pictures/897/d9f/d9fd7cfcb9e499897daede1061de2729.gif) ได้สารทั้งหมด 3 ชนิด ชนิดที่ 1 ออกมาที่ fraction ที่ 17 22 ชนิดที่ 2 และ 3 ออกมาที่ fraction ที่ 28 32 จากนั้นนำสารทั้ง 3 ชนิดไปแยกด้วยวิธี preprative layer chromatographyn โดยใช้ 10% EtAc hexane เป็น mobile phase แล้วนำสารที่ได้ไปทำให้บริสุทธิ์อีกครั้งด้วยวิธีการตกผลึกได้สาร ชนิดที่ 2 คือ heptaphyline (0.036%) สูตรโมเลกุล ![C_{16}H_{17}O_2N](/latexrender/pictures/897/d9f/8de/8de5d3127a9ea7cf8c0657e26a9194b3.gif) จุดหลอมเหลว 171.5 172.5 ![^OC](/latexrender/pictures/897/d9f/8de/897/897a900e28b0bf1bc7807a4e90b1c46e.gif) ชนิดที่ 3 คือ dentatin หรือ poncitrin (0.027%) สูตรโมเลกุล ![C_{20}H_{22}O_4](/latexrender/pictures/382/38206c0432a2ae6729f38f37b3333b97.gif) จุดหลอเหลว 94.7 95.50Cชนิดที่ 4 ชื่อ clasarin (0.006%) สูตร ![C_{24}H_{28}O_4](/latexrender/pictures/897/d9f/8de/897/4fb/4fbeedd83159521c3833719f843769e1.gif) จุดหลอมเหลว 208 ![^OC](/latexrender/pictures/897/d9f/8de/897/4fb/897/897a900e28b0bf1bc7807a4e90b1c46e.gif) จากนั้น นำสารที่ได้ดังกล่าวไปทดสอบฤทธิ์ทางชีวภาพอีกครั้งกับเชื้อมาลาเรียชนิด Plasmodium falciparum ได้ผลดังนี้ 3,6 Dimethoxy 7 carboxyacridone > Inactive Heptphyline > ![EC_{50}](/latexrender/pictures/897/d9f/8de/897/4fb/897/348/348406538c2f8ae3d19fd7bc19b09774.gif) 4.5 \mu g/ml Dentatin หรือ Poncitrin > ![EC_{50}](/latexrender/pictures/897/d9f/8de/897/4fb/897/348/348/348406538c2f8ae3d19fd7bc19b09774.gif) 10 \mu g/ml