๑๐.๑ บทสรุป

กลุ่มแปรรูปข้าวต้องเรียนรู้ด้านการบริหาร การจัดกลุ่มด้านเทคโนโลยีที่ใช้ในการแปรรูปข้าว การควบคุมคุณภาพข้าว การตลาดซึ่งพบว่า การเรียนรู้เกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวช่วยทำให้กลุ่มแปรรูปข้าวสามารถปรับตัวท่ามกลางความผันผวนของระบบเศรษฐกิจในด้านราคาและตลาดข้าว ตัวอย่างของการปรับตัว ได้แก่ การรวมกลุ่มแปรรูปข้าวการกระจายสินค้าไปยังกลุ่มผู้บริโภคหลายระดับ การรักษาคุณภาพข้าวสารและการระดมทุนจากภายในมากกว่ากู้จากแหล่งทุนภายนอก ทั้งนี้คณะผู้ศึกษาใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพสัมภาษณ์เจาะลึก ตามประเด็นการศึกษา โดยกำหนดกลุ่มตัวอย่างที่สัมภาษณ์เป็นผู้นำชุมชน และคณะกรรมการบริหารองค์กรที่ทำหน้าที่จัดการธุรกิจชุมชน