๒.๑ บทสรุป

ในจุดแรกท่านมองถึงตัวทฤษฎีที่ใช้อยู่ทั่วไปในสังคมที่เราไปนำมาจากตะวันตกว่า มีลักษณะของความเป็นหลักการที่แยกมนุษย์ออกมาต่างหาก ไม่สนใจเรื่องคุณงามความดี หรือ จริยธรรม (Hard science)

ส่วนทฤษฎีใหม่ ซึ่งถือว่าเป็นวิธีคิดแบบตะวันออกที่มองว่าทฤษฎีกับสิ่งรอบข้างมีความอิงอาศัยกัน (Harmony) โดยได้สรุปทฤษฎีใหม่ เป็นหลักและวิธีการใหม่ซึ่งมีความยิ่งใหญ่ทางความคิด ๙ ประการ ดังนี้

  • เป็นแนวความคิด ที่ก้าวพ้นเพดานความคิดแบบตะวันตก ซึ่งมีอิทธิพลต่อทฤษฎีและวิธีการปฏิบัติทางการพัฒนาที่เป็นมาซึ่งมักจะเป็นแบบนิยมเอกภาพ ความเป็นหนึ่งเดียว แบบฉบับเดียว หรือเป็นแบบทวินิยม ที่ไม่เป็นแบบนี้ก็จะเป็นแบบนั้น มีทางเลือกเพียงสองด้าน ในขณะที่วิธีคิดตามทฤษฎีใหม่ เป็นแบบพหุนิยมมีความหลากหลายผสมผสานกันไป เช่น แทนที่จะเป็นการพัฒนาไปสู่การส่งออกอย่างเดียวกลับมองในมิติอื่น ๆ ด้วย เช่น มองถึงความพอเพียง พออยู่พอกิน เป็นเป้าหมายของการพัฒนา และเป็นเป้าหมายหลักไม่ยึดติดอยู่เพียงตำรา สามารถนำไปประยุกต์ได้ตามความเหมาะสมของแต่ละสถานที่

  • เป็นแนวคิดที่ก้าวพ้นแนวความคิดแบบวิภาษวิธี (Dialectical) ที่มีลักษณะการปะทะกันของสิ่งสองสิ่งเมื่อปะทะกันแล้ว ย่อมทำให้เกิดการปรับเปลี่ยนไปเป็นอย่างใดอย่างหนึ่ง สุดท้ายนำมาซึ่งการพึ่งพาของฝ่ายที่พ่ายแพ้ นำมาซึ่งความขัดแย้งและทำลาย แต่ทฤษฎีใหม่มองเห็นถึงการดำรงอยู่ของสิ่งที่แตกต่างกัน อย่างพึ่งพาอาศัยกันภายใต้จริยธรรมของความสามัคคีมีเมตตา เป็นการอยู่รวมกันของความแตกต่างอย่างสันติ

  • เป็นแนวคิดที่ปฏิบัติได้ ทำให้เห็นจริงได้มิใช่เป็นเพียงทฤษฎีลอย ๆ โดยมีการจัดลำดับขั้นตอนในการปฏิบัติ ขั้นต้นเป็นการจัดสัดส่วนทางการผลิตที่เหมาะสม ขั้นที่สองเป็นการจัดการแบบรวมพลังร่วมมือกันทุกระบบในภายในชุมชนเอง ขั้นที่สามระดมทรัพยากรภายนอกชุมชน แต่ละฝ่ายได้รับผลประโยชน์ร่วมกัน พึ่งพากันอย่างสมดุล หรือกล่าวอีกนัยหนึ่ง คือ ขั้นที่หนึ่ง พึ่งตนเองได้ ขั้นที่สอง ชุมชนเป็นอิสระ ขั้นที่สาม พึ่งพาอิงกับโลกภายนอก

  • เป็นทฤษฎีที่มีความง่ายไม่ซับซ้อน สามารถนำไปทำให้เห็นผลจริงได้

  • เป็นทฤษฎีที่เกิดจากประสบการณ์ของไทย บนพื้นฐานของวัฒนธรรมไทย

  • เป็นแนวคิดที่สอดคล้องกับสถานการณ์ของสังคมไทยที่กำลังประสบปัญหาอยู่

  • เป็นแนวคิดที่แฝงไว้ซึ่งปรัชญาในการดำรงชีวิตและดำรงชาติด้วย เป็นทฤษฎีแบบองค์รวม เพราะมีหลายมิติ เศรษฐกิจ วัฒนธรรม และปรัชญาการดำรงชีวิต

  • เป็นแนวคิดที่มีพลังในการกระตุ้นให้ผู้ยากไร้มีพลังเข้าใจความเป็นจริง ผู้ปฏิบัติมีความสุขได้ตามอัตภาพ เข้าใจหลักความสันโดษ

  • เป็นแนวคิดที่ปลอดการเมือง ผลประโยชน์ และอุดมการณ์ มีลักษณะเป็นสากล

ความยิ่งใหญ่ทฤษฎีใหม่ สรุปได้ดังนี้

หลากหลาย

Multiple Diverse

ร่วมนำ

Co-existing

คิด-ทำ

Think-Doing

เรียบง่าย

Simple

ผสานทุกส่วน

Integrating

ควรแก่สถานการณ์

Timely

องค์รวมรอบด้าน

Holistic

บันดาลใจ

Inspiring

ไม่ใฝ่อุดมการณ์-เป็นสากล

Universal