เล่มที่ 85
ส่วนที่ 688
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 688 อ้างอิง: Book 85, Section 688 ประเภท: section
เนื้อหา
ใน ฆฏนาที่ ๒ ท่านกล่าวว่า ตีณิ = ๓ ในปัจจัยที่เหลือ เว้น นสัมปยุตตปัจจัย เพราะผนวกอัญญมัญญปัจจัยเข้าไปด้วย. ส่วนใน นสัมปยุตตปัจจัย ท่านกล่าวว่า เอกํ = ๑ หมายถึงนามและรูปใน ปฏิสนธิกาล ซึ่งวิปปยุตกันและกัน ฯ ก็ในอธิการนี้ย่อมไม่ได้อัญญมัญญ- ปัจจัย โดยเป็นปัจจนียะ เพราะผนวกเข้าในอนุโลมฆฏนา เพราะฉะนั้น ท่านจึงไม่กล่าวว่า นอญฺมญฺเ . ปัจจัยที่เข้าได้แม้ในฆฏนาที่เหลือ ก็ย่อมไม่ได้โดยเป็นปัจจนียะเหมือนในอธิการนี้. ใน ฆฏนาที่ ๓ มีวิสัชนา ๓ วาระเท่านั้น เพราะสัมปยุตตปัจจัยถูก ผนวกเข้าไปด้วย. ใน ฆฏนาที่ ๔ มีวิสัชนา ๓ วาระ คือกุศลเป็นต้น เป็นปัจจัย แก่รูปที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เพราะผนวกวิปปยุตตปัจจัยเข้าไปด้วย. ใน ฆฏนาที่ ๕ เพราะมีวิบากเข้าไปด้วยในที่ทุกแห่ง จึงมีวิสัชนา ๑ วาระ คืออัพยากตะ กับอัพยากตะ. ในวิปากะและสัมปยุตตปัจจัย นอกจากนี้ก็นัยนี้เหมือนกัน. คำว่า เหตุสหชาตนิสฺสยอินฺทรยมคฺคอตฺถิอวิคตนฺติ นอารมฺมเณ จตฺตาริ เพราะปัจจัย ๗ คือ เหตุ สหชาตะ นิสสยะ อินทริยะ มัคคะ อัตถิ อวิตะ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ ความว่า ผู้ศึกษาพึง ทราบวิสัชนา ๔ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย ด้วยอำนาจแห่งปัจจัย ๗ เหล่านั้น คือกุศลเป็นปัจจัยแก่กุศล กุศลเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ กุศล เป็นปัจจัยแก่กุสลาพยากตะ อัพยากตะเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ แม้ใน ฆฏนาที่เหลือก็นัยนี้เหมือนกัน ฯ สองบทว่า นอญฺมญฺเ เทฺว ใน นอัญมัญปัจจัย มี ๒ วาระ คือกุศลเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ อัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ. แม้ในวิสัชนา ๒ ข้างหน้าก็นัยนี้เหมือนกัน. ผู้ศึกษาพึงทราบวิธีนับด้วยอำนาจแห่งปัจจัยที่ได้ในฆฏนาทั้งหมด โดย อุบายนี้.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ