เล่มที่ 85
ส่วนที่ 340
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 340 อ้างอิง: Book 85, Section 340 ประเภท: section
เนื้อหา
คำว่า จิตฺตสมุฏฺานํ นี้ ตรัสเพื่อแสดงกุศลว่าเป็นปัจจัยแก่ อัพยากตะโดยเหตุปัจจัย. แต่ในปัจจัยวิภังค์ พระผู้มีพระภาคเจ้าไม่ทรง ทำวิภาคด้วยอำนาจกุศลเป็นต้น ไม่ตรัสว่ามีจิตเป็นสมุฏฐาน แต่ตรัสว่ามี เหตุนั้น เป็นสมุฏฐาน เพื่อแสดงรูปที่เกิดขึ้นด้วยอำนาจแห่งเหตุทั้งหมด โดยสามัญ เพราะฉะนั้น รูปที่มีอัพยากตเหตุเป็นสมุฏฐาน ในปัจจัย- วิภังค์นั้นจึงรวมไปถึงกัมมชรูปในปฏิสนธิด้วย. ผู้ศึกษาพึงทราบใจความ ในวิสัชนาที่เหลือซึ่งเป็นแบบเดียวกันนี้. [๔๘๗] ๑. กุศลธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรม ด้วยอำนาจ ของอารัมมณปัจจัย คือ ๑. บุคคลให้ทาน สมาทานศีล การทำอุโบสถกรรม แล้ว พิจารณา ทาน, ศีล, อุโบสถกรรมนั้น. ๒. บุคคลพิจารณากุศลทั้งหลาย ที่สั่งสมไว้ดีแล้วในกาลก่อน. ๓. บุคคลออกจากฌาน แล้วพิจารณาฌาน. ๔. พระเสขบุคคล พิจารณาโคตรภู พิจารณาโวทาน. ๕. พระเสขบุคคล ออกจากมรรค พิจารณามรรค. ๖. พระเสขบุคคล หรือปุถุชนก็ตาม พิจารณาเห็นแจ้งซึ่ง กุศล โดยความเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา. ๗. บุคคลรู้จิตของท่านผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยกุศลจิต ด้วย เจโตปริยญาณ. ๘. อากาสาณัญจายตนกุศล เป็นปัจจัยแก่วิญญาณัญจายตน- กุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย ๙. อากาสณัญจายตนกุศล เป็นปัจจัยแก่เนวสัญญานาสัญญาย- ตนกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ