เล่มที่ 82
ส่วนที่ 472
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 472 อ้างอิง: Book 82, Section 472 ประเภท: section
เนื้อหา
จบ จักขุธาตุมูละ มโนวิญญาณธาตุมูลี จักขุธาตุกำลังเกิดแก่บุคคลใด, ธัมมธาตุก็กำลังเกิด แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ? ก็หรือว่า ธัมมธาตุกำลังเกิดแก่บุคคลใด, จักขุธาตุก็กำลังเกิด แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ? บุคคลที่จักขุเกิดไม่ได้เหล่านั้นกำลังเกิด ธัมมธาตุกำลังเกิดแก่ บุคคลเหล่านั้น แต่จักขุธาตุไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคล ที่มีจักขุเกิดได้เหล่านั้นกำลังเกิด ธัมมธาตุกำลังเกิด จักขุธาตุก็กำลัง เกิดแก่บุคคลเหล่านั้น. จบ จักขุธาตุมูละ ธัมมธาตุมูลี จักขุธาตุมูล จบ (อายตนยมกท่านจำแนกไว้ ฉันใด แม้ธาตุยมก ก็พึงจำแนก ฉันนั้น พึงกระทำให้เหมือนกัน.) ปวัตติวาระ จบ บุคคลใดกำลังรู้แจ้งจักขุธาตุ บุคคลนั้นกำลังรู้แจ้ง โสตธาตุ ใช่ไหม ? ปริญญาวาระ จบ ธาตุยมก ที่ ๔ จบ บัดนี้ เป็นการวรรณนาธาตุยมก ที่ท่านรวบรวมแสดงไว้แล้วใน ลำดับอายตนยมกด้วยอำนาจธาตุ ในธรรมมีกุศลเป็นต้น ที่ท่านแสดง ไว้แล้วในมูลยมกเหล่านั้นนั่นแหละ. พึงทราบการกำหนดพระบาลีตาม นัยที่ท่านกล่าวไว้แล้วในอายตนยมกนั้นนั่นเทียว. ก็ในธาตุยมกแม้นี้ มหาวาระ ๓ มีปัณณัตติวาระเป็นต้น และอันตรวาระที่เหลือ กับประ- เภททั้งหลาย มีประเภทแห่งกาลเป็นต้น ย่อมเป็นเช่นเดียวกันกับที่มา แล้วในอายตนยมกนั่นเทียว. อีกอย่างหนึ่ง ในธาตุยมกนี้ ท่านกล่าว รูปธาตุภายในและภายนอกเทียว แล้วจึงกล่าววิญญาณตามลำดับ เพื่อง่ายแก่การถามยมก. ก็ยมกที่มากกว่าอายตนยมก การถามที่ทวีคูณ ด้วยยมก และอรรถที่ทวีคูณด้วยการถาม ย่อมมีในธาตุยมกนี้ เพราะ ธาตุทั้งหลายมีมาก. การวินิจฉัย อรรถกถาแห่งยมกทั้งหลายที่ได้อยู่ใน ยมกทั้งหลาย มีจักขุธาตุมูลกั้นเป็นต้นเหล่านั้น พึงทราบตามนัยที่กล่าว แล้วในอายตนยมกนั่นเทียว. ก็คติแห่งอรรถในธาตุยมกนี้ ย่อมเป็น เช่นเดียวกันกับด้วยอายตนะนั้นนั่นเทียว. อนึ่ง แม้พระบาลีท่านก็ย่อ ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้นนั่นเทียว. ปริญญาวาระพึงทราบว่า เป็นวาระ ตามปกตินั่นเทียว ดังนี้.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ