เล่มที่ 79
ส่วนที่ 285
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 285 อ้างอิง: Book 79, Section 285 ประเภท: section
เนื้อหา
๑. คัมภีร์สัมโมหวิโนทนี สัจจวิภังคนิทเทส อธิบายคำว่า มรณะ นี้ไว้ ๓ อย่างคือ. ๑. ขณิก- มรณะ แปลว่าตายทุกขณะ ก็คือ ภังคขณะของรูปและนาม ๒. สมฺมติมรณะ แปลว่า ตาย โดยสมมติ ได้แก่คนตาย สัตว์ตาย ๓. สมุจเฉทมรณะ ตายไม่เกิด ได้แก่พระอรหันต์ ปรินิพพาน สองบทว่า "อยํ วุจฺจคติ" ความว่า บุคคลนี้ คือ ผู้เห็นปานนี้ ท่าน เรียกว่า ปฐวีเลขูปโม แปลว่า ผู้เปรียบด้วยรอยขีดเขียนที่แผ่นดิน ซึ่งตั้ง อยู่ไม่นานโดยภาวะคือความโกรธ เหมือนรอยขีดเขียนที่แผ่นดิน บทว่า "อาคาฬฺเหน" ได้แก่ ถ้อยคำอันหยาบช้า คือ ได้แก่ถ้อยคำ อันแข็งกระด้าง อันเชือดเฉือนหทัย. บทว่า "ผรุเสน" ได้แก่ ถ้อยคำอันไม่สบายหู. บทว่า "อมนาเปน" ได้แก่ ถ้อยคำอันไม่สบายจิต. บทว่า "สํสนฺทติ" ได้แก่ เป็นอันเดียวกัน. บทว่า "สนฺธิยติ" ได้แก่ การสืบต่อ. บทว่า "สมฺโมทติ" ได้แก่ ไม่มีระหว่างคั่น. อีกอย่างหนึ่ง บทว่า "สํสนิทติ" อธิบายว่า ย่อมถึงการประชุมลง ในการกระทำของจิตด้วยจิติ คือว่า ย่อมเข้าถึงเอกีภาวะ คือความเป็นอันเดียว กัน ดุจขีโรทกคือน้ำกับนม. บทว่า "สนฺธิยติ" อธิบายว่า ย่อมถึงการประชุมลงในการกระทำทาง กายด้วยกายเป็นต้น ซึ่งมีการยืนและการเดินเป็นต้น คือว่า ย่อมเข้าถึงความ เป็นของปะปนกันดุจงากับข้าวสาร (ที่ใส่รวมกันอยู่.) บทว่า "สมฺโมทติ" อธิบายว่า ย่อมถึงการประชุมลงในการกระทำ ทางวาจาด้วยวาจามีการสอบถามอุทเทสเป็นต้น ชื่อว่า ย่อมเข้าถึงความเป็น ที่รักยิ่ง เหมือนสหายที่รักผู้มาจากสถานที่ต่าง ๆ อีกอย่างหนึ่ง อธิบายว่า เมื่อเข้าถึงความเป็นผู้กระทำโดยความเป็นอันเดียวกันแต่ต้นกับด้วยสหายเหล่า นั้นในกิจที่ควรทำทั้งหลาย จึงชื่อว่า สนิทสนมกัน. บัณฑิตพึงทราบว่า การ สนิทสนมกันนั้นว่า ยังคงสืบต่อเป็นไปอยู่ตั้งแต่ต้นจนถึงท่ามกลางและไม่มีการ เปลี่ยนแปลงจนถึงที่สุด ดังนี้บ้าง.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ