เล่มที่ 77
ส่วนที่ 469
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 469 อ้างอิง: Book 77, Section 469 ประเภท: section
เนื้อหา
อีกอย่างหนึ่ง อัตตา ก็เป็นเพียงกล่าวถึงคนเท่านั้น เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า อัตตวาทุปาทาน เพราะ อรรถว่า เป็นเหตุยึดมั่นของคนทั้งหลาย นี้เป็นการจำแนกโดยอรรถแห่งอุปา- ทาน ๔ เหล่านั้น ก่อน. ว่าด้วยความย่อและพิสดารแห่งธรรม ก็พึงทราบวินิจฉัยในความย่อและพิสดารแห่งธรรม ต่อไป กามุปาทานก่อน ว่าโดยย่อ ตรัสว่า ความยึดมั่นด้วยตัณหา เพราะบาลี มาแล้วว่า บรรดาอุปาทาน ๔ นั้น กามุปาทานเป็นไฉน ความพอใจ คือความใคร่ ความกำหนัดคือความใคร่ ความเพลิดเพลินคือความ ใคร่ ตัณหาคือความใคร่ สิเนหาคือความใคร่ ความเร่าร้อนคือ ความใคร่ ความสยบคือความใคร่ ความหมกมุ่นคือความใคร่ ใน กามทั้งหลาย อันใด นี้เรียกว่า กามุปาทาน * ดังนี้ ตัณหาหลังเกิดขึ้น มั่นคงด้วยอุปนิสสยปัจจัย เพราะตัณหาแรกนั่นเอง ชื่อว่า ความยึดมั่นด้วย ตัณหา. แต่อาจารย์บางพวกกล่าวว่า "ความปรารถนาอารมณ์ที่ยังไม่มาถึง ชื่อว่า ตัณหา เหมือนโจรเหยียดมือไปเพื่อขโมยของในที่มืด การรับอารมณ์ * อภิ. สํ. เล่ม ๓๔. ๗๘๑/๓๐๖ ที่มาถึงแล้ว ชื่อว่า อุปาทาน เหมือนโจรนั้นแหละจับภัณฑะไว้ ก็ธรรม (คือ ตัณหาอุปาทาน) เหล่านั้น เป็นปฏิปักษ์ต่อความมักน้อยและความสันโดษ อนึ่ง ธรรมเหล่านี้ ยังเป็นมูลเหตุแห่งทุกข์เพราะต้องแสวงหา และรักษา" ดังนี้ ก็อุปา- ทาน ๓ ที่เหลือโดยย่อก็เป็นเพียงทิฏฐิเท่านั้น.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ