เล่มที่ 77
ส่วนที่ 293
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 293 อ้างอิง: Book 77, Section 293 ประเภท: section
เนื้อหา
ในการอุปมานั้น ชื่อว่า การคร่าออกจากวงของเพื่อนและญาติแล้ว ให้เกิดในภพใดภพหนึ่ง ดุจเวลาที่ข้าศึกคนที่หนึ่งกล่าวชมป่าแล้วพาบุรุษนั้นไป ในป่านั้น พึงทราบว่า เป็นหน้าที่ของชาติ (ความเกิด). การที่ขันธ์ซึ่งเกิดขึ้น แล้วตกไป (คืออ่อนกำลังลง) แล้ว ทำให้เป็นผู้พึ่งคนอื่นและมีเตียงนอนเป็น เบื้องหน้า ดุจข้าศึกคนที่ ๒ โบยตีทำให้เป็นผู้ทุรพล พึงทราบว่า เป็นหน้าที่ ของชรา. การให้ถึงความสิ้นชีวิต ดุจข้าศึกคนที่ ๓ เอาดาบคมตัดศีรษะ พึงทราบว่า เป็นหน้าที่ของมรณะ ฉะนั้น. อีกประการหนึ่ง ในทุกข์ทั้ง ๓ นี้ พึงเห็น ชาติทุกข์ เหมือนการ เข้าสู่ทางกันดารใหญ่ที่มีโทษ. พึงเห็น ชราทุกข์ เหมือนความเป็นผู้ทุรพลที่ อดข้าวและน้ำในทางกันดารนั้น. พึงเห็น มรณทุกข์ เหมือนการให้ถึงความ พินาศ ด้วยเครื่องผูกมัดเป็นต้น แก่คนทุรพลผู้มีความพยายามให้อิริยาบถ เป็นไปถูกขจัดแล้วแล. (บาลีข้อ ๑๔๙) พึงทราบวินิจฉัยในนิเทศโสกะ ต่อไป สภาวะใด ย่อมถึงความพราก อธิบายว่า ย่อมชัดไป คือย่อมกำจัด ประโยชน์เกื้อกูลและความสุข เพราะเหตุนั้น สภาวะนั้น จึงชื่อว่า พยสนะ (ความเสื่อม) ความเสื่อมญาติ ชื่อว่า ญาติพยสนะ อธิบายว่า ความสิ้น ญาติคือความพินาศแห่งญาติ ด้วยภัยแต่โจรและโรคเป็นต้น คือด้วยความเสื่อม แห่งญาตินั้น.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ