เล่มที่ 74
ส่วนที่ 198
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 198 อ้างอิง: Book 74, Section 198 ประเภท: section
เนื้อหา
บุคคลถูกความโกรธใดครอบงำ ย่อม ละกุสลธรรมกำจัดประโยชน์แม้ในมูลออกไป เสีย. มหาบพิตรความโกรธนั้น เป็นเสนาของ ความน่ากลัว มีกำลังย่ำยีสัตว์ อาตมาไม่ ปล่อยออกไป. เมื่อไม้ถูกสี ไฟย่อมเกิด. ไฟย่อมเผา ไม้นั้น. เพราะไฟเกิดแต่ไม้. เมื่อคนปัญญา อ่อน โง่ เซ่อ ความโกรธย่อมเกิดเพราะความ ฉุนเฉียว คนพาลแม้นั้นก็ย่อมถูกความโกรธ นั้นเผาผลาญ ความโกรธย่อมเจริญแก่ผู้ใด เหมือนไฟที่หญ้าและไม้ ยศของผู้นั้นย่อม เสื่อมเหมือนดวงจันทร์ในวันข้างแรม ฉะนั้น. ความโกรธของผู้ใดสงบ เหมือนไฟไม่ มีเชื้อ ยศของผู้นั้นย่อมเต็มเปี่ยมเหมือน ดวงจันทร์ในวันข้างขึ้น. ในบทเหล่านั้น บทว่า น ปสฺสติ คือแม้ประโยชน์ตนก็ไม่เห็น ไม่ต้องพูดถึงประโยชน์ผู้อื่นละ. บทว่า สาธุ ปสฺสติ คือย่อมเห็นทั้ง ประโยชน์ตน ทั้งประโยชน์ผู้อื่น และประโยชน์ทั้งสอง โดยชอบนั่นเอง. บทว่า ทุมฺเมธโคจโร คือเป็นวิสัยของคนไร้ปัญญา หรือเป็นโคจรที่ไร้ ปัญญา หรือมีเชื้อไฟเป็นอาหาร เพราะเหตุนั้นจึงชื่อว่า ทุมฺเมธโคจโร. บทว่า ทุกฺขเมสิโน คือปรารถนาทุกข์. บทว่า สทตฺถํ คือความเจริญ อันเป็นประโยชน์ของตน. บทว่า ปรกฺกเร คือพึงนำออกไป ทำให้หมด ไป. บทว่า ส ภีมเสโน ความโกรธนั้นเป็นเสนาของความน่ากลัว คือ ความโกรธนั้นประกอบด้วยเสนาของกิเลสใหญ่ให้เกิดความน่ากลัว. บทว่า ปมทฺที คือมีปกติย่ำยีสัตว์ทั้งหลายด้วยความมีกำลัง. บทว่า น เม อมุจฺจถ คือความโกรธนั้นไม่ได้ซึ่งความพ้นไปจากสำนักของเรา. เราทรมานไว้ ในภายในนั่นเอง. อธิบายว่า ทำให้หมดพยศ. หรือว่าตั้งใจด้วยความ เป็นนมส้มครู่หนึ่งดุจน้ำนม ฉะนั้น.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ