เล่มที่ 74
ส่วนที่ 159
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 159 อ้างอิง: Book 74, Section 159 ประเภท: section
เนื้อหา
เราเห็นยาจกเข้ามาเพื่อขอแล้ว ได้สละ คนของตนให้ ความเสมอด้วยทานของเราไม่มี นี้เป็นทานบารมีของเรา. จริงอยู่ไม่มีการกำหนดอัตภาพที่บำเพ็ญทานบารมีของพระมหาบุรุษ ในครั้งที่เสวยพระชาติเป็นอกิตติพราหมณ์เป็นต้นตามที่กล่าวแล้ว และใน ครั้งที่เสวยพระชาติเป็นพระมหาชนกและมหาสุตโสมเป็นต้น ก็จริง ถึง อย่างนั้นก็พึงประกาศความเป็นปรมตัถบารมีแห่งทานบารมีในครั้งที่เสวย พระชาติเป็นสสบัณฑิตโดยส่วนเดียวเท่านั้น ด้วยประการฉะนี้. อกิตติดาบส สังขพราหมณ์ พระเจ้าธนญชัยกุรุราช พระเจ้า มหาสุทัศนจักรพรรดิราช มหาโควินทพราหมณ์ พระเจ้าเนมิราช จันทกุมาร พระเจ้าสิวิราช พระเวสสันดร และสสบัณฑิตผู้ให้ทานอันประเสริฐ ใน กาลนั้น เป็นเรานี้เอง ทานเหล่านี้เป็นบริวารแห่งทาน. เป็นทานบารมี เราได้ให้ชีวิตเป็นทานแก่ยาจกจึงยังบารมีนี้ให้เต็มได้ เราเห็นยาจกเข้ามา เพื่อขอแล้ว ได้สละตนของตนให้ ความเสมอด้วยทานของเราไม่มี นี้เป็น ทานบารมีของเรา ฉะนี้แล ฯ จบ การบำเพ็ญทานบารมีที่ ๑ ว่าด้วยจริยาวัตรของพระยาช้างสีลวนาค ในกาลเมื่อเราเป็นกุญชรเลี้ยงมารดาอยู่ใน ป่าหิมพานต์ ในกาลนั้น ในพื้นแผ่นดินนี้ ไม่มีอะไรที่จะเสมอด้วยศีลคุณของเรา พราน ป่าพบเราในป่าใหญ่แล้ว ได้กราบทูลแด่พระ- ราชาว่า ข้าแต่พระราชาผู้ใหญ่ ช้างมงคลอัน สมควร เป็นช้างพระที่นั่งทรง มีอยู่ในป่าใหญ่ อันการจับช้างนั้นไม่ต้องขุดคู แม้การปักเสา ตะลุงและการขุดหลุดลวงก็ไม่ต้อง ในขณะที่ จับเข้าที่งวงเท่านั้น ช้างนั้นก็จะมา ณ ที่นี้เอง พระเจ้าข้า ฝ่ายพระราชาได้ทรงฟังคำของพราน ป่านั้นแล้วทรงดีพระทัย ทรงส่งควาญช้างซึ่ง เป็นอาจารย์ผู้ฉลาดศึกษาดีแล้ว ควาญช้างนั้น ไปแล้ว ได้พบช้างกำลังถอนเง่าบัวอยู่ใน สระบัวหลวง เพื่อต้องการเลี้ยงมารดา ควาญ ช้างรู้ศีลคุณของเรา พิจารณาดูลักษณะแล้ว กล่าวว่า มานี่แน่ะลูก แล้วได้จับที่งวงของเรา ในกาลนั้น กำลังของเราที่มีอยู่ในกายตาม ปกติอันใด วันนี้กำลังของเรานั้นเสมอเหมือน กับกำลังของช้างพันเชือก ถ้าเราโกรธแก่ควาญ ช้างเหล่านั้น ผู้เข้ามาใกล้เพื่อจับเรา เราพึง สามารถจะเหยียบย่ำเขาเหล่านั้นได้ แม้ตลอด ราชสมบัติของมนุษย์แต่ถึงแม้เราจะถูกเขาใส่ ไว้ในเสาตะลุง เราก็ไม่ทำจิตโกรธเคือง เพื่อ รักษาศีล เพื่อบำเพ็ญศีลบารมีให้บริบูรณ์ ถ้า เขาเหล่านั้นพึงทำลายเราที่เสาตะลุงนี้ด้วยขวาน และหอกซัด เราก็จะไม่โกรธเขาเหล่านั้นเลย เพราะเรากลัวศัลของเราจะขาด ฉะนี้แล.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ