เล่มที่ 74
ส่วนที่ 65
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 65 อ้างอิง: Book 74, Section 65 ประเภท: section
เนื้อหา
ในกาลนั้นเครื่องบรรณาการอันใดในราช- อาณาจักรทั้ง ๗ ได้มีแล้วแก่เรา เราได้ให้ มหาทานร้อยล้านแสนโกฏิ เปรียบด้วยสาคร ด้วยบรรณาการนั้น. ในบทเหล่านั้น บทว่า ตทาหํ คือในกาลที่เราเป็นมหาโควินท- พราหมณ์ เป็นปุโรหิตของพระราชา ๗ พระองค์. บทว่า สตฺตรชฺเชสุ คือ ในราชอาณาจักรของพระราชา ๗ พระองค์ มีพระราชาพระนามว่า เรณุ เป็นต้น. บทว่า อกฺโขภํ ( การนับที่สูงคือเลข ๑ มีศูนย์ตาม ๔๒ ศูนย์) ชื่อว่าอันใคร ๆ ให้กำเริบไม่ได้ เพราะข้าศึกภายในและภายนอกเกียดกั้นไม่ ได้. ปาฐะว่า อจฺจุพฺภํ บ้าง คือ กองทัพที่มีกระบวนพร้อมมูล อธิบายว่า บริบูรณ์อย่างยิ่งด้วยความกว้างขวาง และด้วยความไพบูลย์แห่งอัธยาศัยใน การให้อันเต็มเปี่ยม และแห่งไทยธรรม. บทว่า สาครูปมํ คือเช่นกับสาคร อธิบายว่า ไทยธรรมในโรงทานของพระโพธิสัตว์ ดุจน้ำในสาครอันชาวโลก ทั้งสิ้นนำไปใช้ก็ไม่สามารถให้หมดไปได้. พึงทราบความในคาถาสุดท้ายดังต่อไปนี้ บทว่า วรํ นํ ทรัพย์ ประเสริฐ. คือทรัพย์ สูงสุดหรือทรัพย์ที่คนต้องการ. บทที่เหลือมีนัยดังกล่าว แล้วนั่นแล. พระมหาสัตว์ ยังฝนคือทานใหญ่ให้ตกโดยไม่หยุดยั้งดุจมหาเมฆใน ปฐมกัป ยังฝนใหญ่ให้ตกฉะนั้น แม้เป็นผู้ขวนขวายในทานเวลาที่เหลือก็ยัง ไม่ประมาท ถวายอนุสาสน์ อรรถธรรมแด่พระราชา ๗ พระองค์ และยัง พราหมณ์มหาศาล ๗ ให้ศึกษาวิชาศิลปศาสตร์. และบอกมนต์กะช่างกัลบก ๗๐๐ คน. ครั้นย่อมากิตติศัพท์อันงดงามนี้ ของพระโพธิสัตว์ขจรไปว่า มหาโควินทพราหมณ์ เผชิญหน้าเห็นพระพรหม. มหาโควินทพราหมณ์ เผชิญหน้า สนทนา พูดจา ปรึกษากับพระพรหม. พระมหาสัตว์บำเพ็ญพรหม วิหารภาวนาตลอด ๔ เดือนในฤดูฝนโดยตั้งใจว่า เราพึงอำลาพระราชา ๗ พระองค์ พราหมณ์มหาศาล ๗ ช่างกัลบก ๗๐๐ และบุตรภรรยาไปเฝ้า พระพรหม. ด้วยความตั้งใจของพระโพธิสัตว์นั้น สุนังกุมารพรหมได้รู้ความ คิดคำนึง จึงได้ปรากฏข้างหน้า. มหาบุรุษเห็นพรหมจึงถามว่า :-
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ