เล่มที่ 74
ส่วนที่ 47
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 47 อ้างอิง: Book 74, Section 47 ประเภท: section
เนื้อหา
เทศนาเป็นไปแล้วด้วยอำนาจแห่งทานบารมี อันเป็นความกว้างขวาง ยิ่งแห่งผู้มีอัธยาศัยในการให้. อนึ่ง เพราะในที่นี้ได้บารมีครบ ๑๐ ประการ ฉะนั้น ในที่นี้ควรเจาะจงกล่าวถึงคุณของพระโพธิสัตว์ มีมหากรุณาเป็นต้น ในภายหลังตามสมควร. อนึ่ง พึงทราบคุณของพระมหาสัตว์มีอาทิอย่างนี้ว่า การไม่คำนึงถึงโภคสุขของตนด้วยมหากรุณาคิดว่า เราจักบำเพ็ญทานบารมี ดังนี้ แล้วเตรียมการเดินทาง ทางมหาสมุทร เพื่อนำสัมภาระในการให้ไป แม้เมื่อตกลงไปในมหาสมุทรก็อธิษฐานอุโบสถ ในมหาสมุทรนั้น และการ ไม่ให้เทพธิดานำอาหารมาเข้าไปใกล้เพราะกลัวจะทำลายศีล. บัดนี้ เมื่อจะ กล่าวถึงความประพฤติที่เหลือ พึงทราบถึงการเจาะจงคุณสมบัติโดยนัยนี้แล. เราจักกล่าวเพียงความที่แปลกกันไปในที่นั้น ๆ.ด้วยเหตุนั้นท่านจึงกล่าวว่า :- น่าอัศจรรย์ ไม่เคยมีมาแล้ว พระมหาสัตว์ ทั้งหลายเป็นผู้แสวงหาคุณใหญ่หลวง ฯลฯ จะพูดไปทำไมถึงการทำตามท่านเหล่านั้น โดยธรรมสมควรแก่ธรรม. จบ อรรถกถาสังขพราหมณจริยาที่ ๒ ว่าด้วยจริยาวัตรของพระเจ้าธนญชัย อีกเรื่องหนึ่ง เมื่อเราเป็นพระราชามีนามว่า ธนญชัย อยู่ในอินทปัตถบุรีอันอุดม ประกอบ ด้วยกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการในกาลนั้น พวก พราหมณ์ชาวกาลิงครัฐ ได้มาหาเรา ขอ พระยาคชสารทรง อันประกอบด้วยมงคลหัตถี กะเราว่าชนบทฝนไม่ตกเลย เกิดทุพภิกขภัย อดอยากอาหารมาก ขอพระองค์จงทรงพระ- ราชทานพระยาคชสารตัวประเสริฐ มีสีกาย เขียวชื่ออัญชนะเถิด เราคิดว่า การห้ามยาจก ทั้งหลายที่มาถึงแล้ว ไม่สมควรแก่เราเลย กุศลสมาทานของเราอย่าทำลายเสียเลย เรา จักให้คชสารตัวประเสริฐ เราได้จับงวงพระยา คชสาร วางลงบนมือพราหมณ์ แล้วจึงหลั่งน้ำ ในเต้าทองลงบนมือได้ให้พระยาคชสารแล้ว พราหมณ์ เมื่อเราได้ให้พระยาคชสารแล้ว พวกอำมาตย์ได้กล่าวดังนี้ว่า เหตุไรหนอ พระองค์จึงพระราชทานพระยาคชสารตัวประ- เสริฐ อันประกอบด้วยธัญญลักษณ์ สมบูรณ์ ด้วยมงคล ชนะในสงครามอันสูงสุด แก่ ยาจก เมื่อพระองค์ทรงพระราชทานคชสาร แล้ว พระองค์จักเสวยราชสมบัติได้อย่างไร ( เราได้ตอบว่า ) แม้ราชสมบัติทั้งหมดเราก็ พึงให้ ถึงสรีระของตนเราก็พึงให้ เพราะ สัพพัญญุตญาณเป็นที่รักของเรา ฉะนั้น เรา จึงได้ให้พระยาคชสาร ดังนี้แล.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ