เล่มที่ 73
ส่วนที่ 316
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 316 อ้างอิง: Book 73, Section 316 ประเภท: section
เนื้อหา
มีคู่พระอัครสาวก ชื่อว่า พระสุเทวะ พระ- ธรรมเสนะ มีพระพุทธอุปัฏฐาก ชื่อว่า พระปาลิตะ. มีคู่พระอัครสาวิกา ชื่อพระสีวลา และพระ อโสกา ต้นไม้ตรัสรู้ของพระผู้มีพระภาคเจ้านั้น เรียก ว่าต้นนาคะ. พระมหามุนี สูง ๘๘ ศอก พระรัศมีแล่นออก จากพระสรีระนั้นหลายแสน. ในยุคนั้น ทรงมีพระชนมายุเก้าหมื่นปี พระ- องค์ดำรงพระชนม์อยู่เท่านั้น ก็ทรงยังหมู่ชนเป็นอัน มากให้ข้ามโอฆสงสาร. คลื่นในมหาสมุทร ใครๆ ไม่อาจนับคลื่นเหล่า นั้นได้ฉันใด สาวกของพระมงคลพุทธเจ้าพระองค์นั้น ใครๆ ก็ไม่อาจนับสาวกเหล่านั้นได้ ฉันนั้นเหมือนกัน. พระมงคลสัมพุทธเจ้า ผู้นำโลก ยังดำรงอยู่ เพียงใด ความตายของผู้ยังมีกิเลสในศาสนาของ พระองค์ ก็ไม่มีเพียงนั้น. พระผู้มีพระยศใหญ่พระองค์นั้น ทรงชูประทีป ธรรม ยังมหาชนให้ข้ามโอฆสงสาร แล้วก็เสด็จดับ ขันธปรินิพพาน เหมือนดวงไฟลุกโพลงแล้วก็ดับไป ฉะนั้น. พระองค์ ครั้นทรงแสดงความที่สังขารทั้งหลาย เป็นสภาวธรรมแล้วก็เสด็จดับขันธปรินิพพานเหมือน กองไฟลุกโพลงแล้วก็ดับ เหมือนดวงอาทิตย์ส่องแสง สว่างแล้ว ก็อัสดงคตฉะนั้น. แก้อรรถ บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตโต ได้แก่ จากพระสรีระของพระมงคล พุทธเจ้าพระองค์นั้น. บทว่า นิทฺธาวตี ก็คือ นิทฺธาวนฺติ พึงเห็นว่าเป็น วจนะวิปลาส. .บทว่า รํสี ก็คือ รัศมีทั้งหลาย. บทว่า อเนกสตสหสฺสี ก็คือ หลายแสน. บทว่า อูมี ได้แก่ ระลอกคลื่น. บทว่า คเณตุเย แปลว่า เพื่อคำณวน คือนับ. อธิบายว่า คลื่นในมหาสมุทร ใคร ๆ ไม่อาจ นับว่าคลื่นในมหาสมุทรมีเท่านี้ ฉันใด แม้สาวกทั้งหลายของพระผู้มีพระภาค- เจ้าพระองค์นั้น ใครๆ ก็ไม่อาจนับได้ ที่แท้เกินที่จะนับได้ ก็ฉันนั้น. บทว่า ยาว ได้แก่ ตลอดกาลเพียงใด. บทว่า สกิเลสมรณํ ตทา ความว่า บุคคลเป็นไปกับด้วยกิเลสทั้งหลาย ชื่อว่าผู้เป็นไปกับด้วยกิเลส. ความตาย ของผู้เป็นไปกับด้วยกิเลส ชื่อว่า สกิเลสมรณะ ความตายของผู้มีกิเลส. ความตายของผู้มีกิเลสนั้นไม่มี. เขาว่า สมัยนั้น สาวกทั้งหลายในศาสนาของ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น บรรลุพระอรหัตแล้ว ก็พากันปรินิพพานหมด ผู้เป็นปุถุชนหรือเป็นพระโสดาบันเป็นต้นก็ยังไม่ทำกาลกิริยา [ตาย] อาจารย์ บางพวกกล่าวว่า สมฺโมหมารณํ ตทา ดังนี้ก็มี.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ