เล่มที่ 73
ส่วนที่ 38
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 38 อ้างอิง: Book 73, Section 38 ประเภท: section
เนื้อหา
ถามว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า ชื่อว่าตถาคต เพราะทรงถึงลักษณะที่แท้ เป็นอย่างไร. ตอบว่า ชื่อว่า ตถาคต เพราะทรงมาถึง บรรลุไม่ผิดพลาดรู้ตาม ลักษณะของตนเอง และลักษณะที่เสมอทั่วไป อันถ่องแท้ แท้จริง ของรูปธรรม และอรูปธรรมทั้งปวง ด้วยญาณคติ. สพฺเพสํ ปน ธมฺมานํ สกสามญฺลกฺขณํ ตถเมวาคโต ยสฺมา ตสฺมา สตฺถา ตถาคโต. เพราะเหตุที่ทรงบรรลุถึงลักษณะตนและลักษณะ ทั่วไปอันแท้จริงของธรรมทั้งปวง ฉะนั้น พระศาสดา จึงชื่อว่าตถาคต. ถามว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า ชื่อว่าตถาคต เพราะตรัสรู้ธรรมอันแท้ ตามความเป็นจริง เป็นอย่างไร. ตอบว่า อริยสัจ ๔ ชื่อว่าธรรมแท้. เหมือนอย่างที่ตรัสไว้ว่า ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย อริยสัจ ๔ เหล่านี้เป็นของแท้เป็นของจริง ไม่เป็นอย่างอื่น อริยสัจ มีอะไรบ้าง คืออริยสัจที่ว่า นี้ทุกข์ เป็นของแท้เป็นของจริง ไม่เป็น อย่างอื่น ฯ ล ฯ พึงทราบความพิศดาร. ก็พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสรู้อริยสัจ ๔ เหล่านั้น เพราะฉะนั้น ท่านจึงเรียกว่า ตถาคต เพราะตรัสรู้ธรรมอันแท้. ความจริง คตศัพท์ในคำว่า ตถาคโต นี้มีอรรถว่า ตรัสรู้. ตถนามานิ สจฺจานิ อภิสมฺพุชฺฌิ นายโก ตสฺมา ตถานํ สจฺจานํ สมฺพุทฺธตฺตา ตถาคโต. พระผู้นายกตรัสรู้สัจจะทั้งหลาย ที่เป็นของแท้ เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่าตถาคต เพราะตรัสรู้สัจจะ ทั้งหลายที่เป็นของแท้.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ