เล่มที่ 69
ส่วนที่ 64
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 64 อ้างอิง: Book 69, Section 64 ประเภท: section
เนื้อหา
แต่ในบาลีนี้ บทว่า นตฺถิ ทินฺนํ ได้แก่ วัตถุ คือ ทานที่ท่าน กล่าวว่า ทานที่ให้แล้วไม่มีผล. อธิบายว่า วัตถุแห่งทิฏฐินั้น. บทว่า เอวํวาโท มิจฺฉา วาทะอย่างนี้ผิด คือ วาทะคำพูดว่าทาน ที่ให้แล้วไม่มีผลอย่างนี้ผิด คือ วิปริต. บทว่า สกฺกายทิฏฺิ คืออัตตานุทิฏฐินั่นเอง พึงทราบว่า ท่าน กล่าวไว้เพื่อแสดงคำโดยปริยายอันมาแล้วในที่อื่น. บทว่า สกฺกายวตฺถุกาย สสฺสตทิฏฺิยา สัสสตทิฏฐิมีสักกายะเป็น วัตถุ เป็นกัมมธารยสมาส. พึงเชื่อมบทว่า สมนุปสฺสติ ย่อมเห็นไว้ในท้ายคำ ๑๕ คำ มีอาทิว่า รูปวนฺตํ วา อตฺตานํ . เพราะจะได้ไม่ลืมตัวด้วยอย่างอื่น ทิฏฐิ ที่เหลือ ๑๔ อย่าง แสดงย่อไว้เป็นอย่างเดียวกันว่า รูปวนฺตํ วา อตฺตานํ สมนุปสฺสติ เห็นตนว่ามีรูปด้วยประการฉะนี้. บทว่า สกฺกายวตฺถุกาย อุจเฉททิฏฺิยา อุจเฉททิฏฐิมิสักกายะ เป็นวัตถุ คือทิฏฐิที่เหลือ ๔ อย่าง แสดงย่อไว้เป็นอย่างเดียวกันว่า เห็นรูป โดยความเป็นตน ด้วยประการฉะนี้. บทว่า อนฺตคาหิกาย ทิฏฺิยา ทิฏฐิอันถือเอาที่สุด เป็นการถาม ตามอาการในวาระที่หนึ่ง ถือเอาตามอาการในวาระที่สอง กล่าวแก้อาการ ในวาระที่สาม. ในบทเหล่านั้น บทว่า โลโก คือ ตัวตน. บทว่า โส อนฺโต โลกนั้น มีที่สุด คือ ในที่สุดของความเที่ยงและความสูญอันเป็นปฏิปักษ์ต่อกัน ที่สุดของความเที่ยง ในการถือว่าเที่ยงที่สุดของความสูญในการถือว่าไม่เที่ยง. บทว่า ปริตฺตํ โอกาสํ สู่โอกาสนิดหน่อย คือ สู่ที่เล็กน้อยเพียงกระด้งหรือ ชาม. บทว่า นีลกโต ผรติ ทำสีเขียวแผ่ไป คือ เป็นอารมณ์ว่า สีเขียว. บทว่า อยํ โลโก โลกนี้ ท่านกล่าวหมายถึงตน. บทว่า ปริวฏุโม โลกกลม คือ มีกำหนดไว้โดยรอบ. บทว่า อนฺตสญฺี คือ มีความสำคัญ ว่ามีที่สุด.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ