เล่มที่ 68
ส่วนที่ 875
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 875 อ้างอิง: Book 68, Section 875 ประเภท: section
เนื้อหา
วาทะมีสัญญา ๑๖, อสัญญีวาทะ - วาทะไม่มีสัญญา ๘, เนวสัญญี- นาสัญญีวาทะ - วาทะว่ามีสัญญาก็หามิได้ ไม่มีสัญญาก็หามิได้ ๘. อุจ- เฉทวาทะ - วาทะว่าสูญ ๗, ทิฏฐธรรมนิพพานวาทะ - วาทะว่านิพ พานมีในปัจจุบัน ๕. ส่วนความพิสดารในนิทเทสนี้พึงทราบนัยดังกล่าว แล้วในพรหมชาลสูตรนั่นแหละ. บทว่า อหญฺจมฺหิ ติณฺโณ - เราเป็นผู้ข้ามได้แล้ว. คือ เรา เป็นผู้ข้ามโอฆะ ๔ หรือสมุทร คือ สังสารวัฏได้แล้ว. บทว่า มุตฺโต - เราเป็นผู้พ้นแล้ว คือ พ้นจากเครื่องผูกมีราคะเป็นต้น. บทว่า ทนฺโต - เราทรมานได้แล้ว คือ หมดพยศไม่ดิ้นรนแล้ว. บทว่า สนฺโต - เราเป็นผู้สงบแล้ว คือ มีความเยือกเย็น. บทว่า อสฺสตฺโถ - เราเป็น ผู้เบาใจ คือ ได้ความปลอดโปร่งด้วยเห็นนิพพาน. บทว่า ปรินิพฺพุโต - เราเป็นผู้ดับรอบแล้ว คือ ดับรอบด้วย การดับกิเลส. บทว่า ปโหมิ คือ เราเป็นผู้สามารถ. บทว่า โข เป็น นิบาตลงในอรรถแห่งเอกังสะ คือ ส่วนเดียว. ปเร จ ศัพท์ในบทนี้ว่า ปเร จ ปรินิพฺพาเปตุํ เพื่อให้ผู้อื่น ดับรอบด้วย พึงประกอบแม้ด้วยบทมีอาทิว่า ปเร จ ตาเรตุํ เพื่อให้ ผู้อื่นข้ามพ้นไปด้วย. สัพพัญญุตญาณของพระตถาคตเป็นไฉน ? ชื่อว่า สัพพัญญุตญาณ เพราะอรรถว่า รู้สังขตธรรมและ อสังขตธรรมทั้งปวง มิได้มีส่วนเหลือ ชื่อว่า อนาวรณญาณ เพราะ อรรถว่า ในญาณนั้นไม่มีเครื่องกั้น ชื่อว่า สัพพัญญุตญาณ เพราะ อรรถว่า รู้ธรรมส่วนอนาคตทั้งหมด . . . รู้ธรรมส่วนอดีตทั้งหมด. . . รู้ธรรมส่วนปัจจุบันทั้งหมด...รู้จักษุและรูปทั้งหมดว่าอย่างนี้...รู้หูและ เสียง ฯลฯ จมูกและกลิ่น ลิ้นและรส กายและโผฏฐัพพะ ใจและธรร- มารมณ์ทั้งหมดว่าอย่างนี้ ชื่อว่า อนาวรณญาณ เพราะอรรถว่า ในญาณ นั้นไม่มีเครื่องกั้น.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ