เล่มที่ 68
ส่วนที่ 848
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 848 อ้างอิง: Book 68, Section 848 ประเภท: section
เนื้อหา
บทว่า มหาปลิโพเธน ปลิพุทฺโธ - โลกสันนิวาสถูกความ กังวลเป็นอันมากพัวพันไว้ คือ ถูกเครื่องกั้นใหญ่ปกปิดไว้. หรือ ฉาบไว้ด้วยเครื่องฉาบใหญ่. อนึ่ง บทว่า ปลิโพโธ คือ ความกังวล ๗ อย่าง มีราคะ เป็นต้น. อาจารย์บางท่านกล่าวว่า ความกังวล คือ ตัณหาและทิฏฐิ. บทว่า ปลิโพธํ เฉเทตา คือ ตัดความกังวลนั้น. บทว่า มหาปปาเต - ในเหวใหญ่ ได้แก่ ในเหวคือคติ ๕. หรือในเหว คือ ชาติ ชรา และมรณะ. ทั้งหมดนั้นชื่อว่า ปปาตะ เพราะขึ้นได้ยาก. บทว่า ปปตา อุทฺธตา คือ ขึ้นพ้นจากเหวนั้น. บทว่า มหากนฺตารปฺปฏิปนฺโน - โลกสันนิวาสเดินทางกันดาร มาก คือ เดินทางกันดาร เพราะชาติ ชรา พยาธิ มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส. ทั้งหมดนั้น ชื่อว่า กันดาร เพราะก้าวให้พ้นไปได้ยาก. ช่วยให้ข้ามพ้นทางกันดารนั้น. ปาฐะว่า กนฺตารา ตเรตา บ้าง. บทว่า มหาสํสารปิปฏิปนฺโน - โลกสันนิวาสเดินทางไปสู่ สังสารวัฏใหญ่ คือ เดินทางไปสู่ขันธสันดานที่ยังไม่ขาด. บทว่า สํสารา โมเจตา คือ ช่วยให้พ้นจากสังสารวัฏ. ปาฐะว่า สํสารํ โมเจตา บ้าง. บทว่า มหาวิทุคฺเค - ในหล่มใหญ่ ได้แก่ ในหล่ม คือ สังสาร วัฏ. สังสารวัฏนั่นแหละ ชื่อว่า หล่ม เพราะออกไปได้ยาก. บทว่า สมฺปริวตฺตติ - กลิ้งเกลือก คือ กลับไปมาหนักขึ้น. บทว่า มหา- ปลฺเลเป - ในเปือกตม คือ กามใหญ่. กามชื่อว่า เปือกตมเพราะทำ ให้จม. บทว่า ปลิปนฺโน คือ ติด. ปาฐะว่า มหาปลฺเลปปลิปนิโน บ้าง คือ ติดในเปือกตมใหญ่ บทว่า อพฺภาหโต - ครอบงำ คือ ถูกอันตรายทั้งปวงครอบงำ. บทว่า ราคคฺคินา คือ ราคะเป็นต้น ชื่อว่า อคฺคิ เพราะอรรถว่าเผาผลาญ. ด้วยไฟคือราคะเป็นตันนั้น. แม้ใน บทที่เหลือก็มีนัยนี้เหมือนกัน.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ