เล่มที่ 68
ส่วนที่ 705
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 705 อ้างอิง: Book 68, Section 705 ประเภท: section
เนื้อหา
ชื่อว่าญาณ เพราะอรรถว่ารู้ธรรมนั้น ชื่อว่าปัญญา เพราะ อรรถว่ารู้ชัด เพราะเหตุนั้นท่านจึงกล่าวว่า ปัญญาในการสงเคราะห์ ธรรมทั้งปวงเป็นหมวดเดียวกัน และการแทงตลอดธรรมต่างกัน และ ธรรมหมวดเดียวกัน เป็นทัสนวิสุทธิญาณ. ๔๐. อรรถกถาทัสนวิสุทธิญาณนิทเทส พึงทราบวินิจฉัยในทัสนวิสุทธิญาณนิทเทส ดังต่อ ไปนี้ บทว่า สพฺเพ ธมฺมา เอกสงฺคหิตา - ธรรมทั้งปวงท่าน สงเคราะห์เป็นหมวดเดียวกัน ได้แก่ ธรรมที่เป็นสังขตะและอสังขตะ ทั้งหมดท่านสงเคราะห์ คือ กำหนดด้วยหมวดเดียวกัน. บทว่า ตถฏฺเน - โดนสภาพถ่องแท้ คือ โดยสภาพเป็นจริง. อธิบายว่า โดยมีอยู่ตามสภาพของตน ๆ. บทว่า อนตฺตฏฺเน - โดยสภาพมิใช่ตัวตน คือ โดยสภาพ เว้นจากตัวตนอันได้แก่ ผู้กระทำและผู้เสวย. บทว่า สจฺจฏฺเน - โดยสภาพจริง คือ โดยสภาพที่ไม่ผิดจาก ความจริง. อธิบายว่า โดยความเป็นสภาพของตนไม่เป็นอย่างอื่น. บทว่า ปฏิเวธฏฺเน - โดยสภาพควรแทงตลอด คือ ควรแทง ตลอดด้วยญาณ. ในบทนี้พึงทราบการแทงตลอด โดยความไม่ลุ่มหลง และโดยอารมณ์ด้วยญาณอันเป็นโลกุตระ. บทว่า อภิชานนฏฺเน - โดยสภาพที่ควรรู้ยิ่ง คือ โดยสภาพ ที่ควรรู้ยิ่งธรรมนั้น ๆ โดยอารมณ์ด้วยญาณอันเป็นโลกิยะ โดยความ ไม่หลง และโดยอารมณ์ด้วยญาณอันเป็นโลกุตระ. ดังที่พระผู้มีพระ- ภาคเจ้าตรัสไว้ว่า สพฺพํ ภิกฺขเุว อภิญฺเญยฺย ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งทั้งปวงควรรู้ยิ่ง . บทว่า ปริชานนฏฺเน - โดยสภาพที่ควรกำหนด รู้ คือ โดยสภาพที่ควรกำหนดรู้ธรรมทั้งหลายที่รู้ยิ่งแล้วโดยสภาวะด้วย ญาณอันเป็นโลกิยะ และโลกุตระโดยนัยที่กล่าวแล้วนั่นแหละ โดยความ ไม่เที่ยงเป็นต้น และโดยการออกไปเป็นต้น เหมือนที่ตรัสไว้ว่า สพฺพํ ภิกฺขเว ปริญฺเยฺยํ ๒ ดูก่อนภิกษุทั้งปวง สิ่งทั้งปวงควรกำหนดรู้.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ