เล่มที่ 68
ส่วนที่ 628
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 628 อ้างอิง: Book 68, Section 628 ประเภท: section
เนื้อหา
ในบทว่า จตฺตาริ จกฺกานิ - จักร ๔ นี้ ได้แก่ ชื่อว่าจักร มี ๕ อย่าง ๑ คือ จักรทำด้วยไม้ ๑ จักรทำด้วยแก้ว ๑ จักรคือธรรม ๑ จักรคืออิริยาบถ ๑ จักรคือสมบัติ ๑. จักรทำด้วยไม้ในบทว่า ข้าแต่เทวะ จักรนั้นสำเร็จแล้ว ๖ เดือน หย่อน ๖ คืน. ๒ จักรทำด้วยแก้วในบทว่า กำหนดเอาโดย ยังจักรให้หมุนไป. ๓ จักรคือธรรมในบทว่า จักรอันเราให้เป็นไป แล้ว. ๔ จักรคืออิริยาบถในบทว่า สรีรยนต์มีจักร ๔ มีทวาร ๙. ๕ คำว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลายจักร ๔ อย่างเหล่านี้, จักร ๔ ย่อมเป็นไปแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ผู้มาประชุมพร้อมกัน แล้ว, จักร ๔ อย่างคืออะไร ? คือ ปฏิรูปเทสวาสะ ๑ สัปปุริสา- ปัสสยะ ๑ อัตตสัมมาปณิธิ ๑ บุพเพกตปุญญตา ๑ ๖ นี้ ชื่อว่า จักรคือสมบัติ. ในที่นี้ท่านประสงค์เอาจักรคือสมบัตินั่นเอง. ในบทเหล่านั้นบทว่า ปฏิรูปเทสวาโส - อยู่ในประเทศอัน สมควร ได้แก่ บริษัท ๔ ปรากฏในประเทศใด. อยู่ในประเทศอัน สมควรเห็นปานนั้น. บทว่า สปฺปุริสาปสฺสโย - อาศัยสัตบุรุษ ได้แก่ พึง เสพ คบ สัตบุรุษมีพระพุทธเจ้าเป็นต้น. ๑. องฺ. จตุกฺก ๒๑/๓๒. ๒. องฺ. ติก. ๒๐/๔๕๔. ๓. ขุ. ชา. ๒๗/๑๗๙๑. ๔. ขุ. สุ. ๒๕/๓๗๗. ๕. สํ. ส. ๑๕/๗๔. ๖. องฺ. จตฺตก. ๒๑/๓๑. บทว่า อตฺตสมฺมาปณิธิ - ตั้งตนไว้ชอบ การตั้งตนไว้ชอบ หากว่าครั้งก่อนเป็นผู้ไม่มีศรัทธาเป็นต้น ละความไม่มีศรัทธาเป็นต้น นั้น แล้วตั้งอยู่ในศรัทธาเป็นต้น.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ