เล่มที่ 68
ส่วนที่ 436
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 436 อ้างอิง: Book 68, Section 436 ประเภท: section
เนื้อหา
อนึ่ง พระเจ้าอโศกมหาราชทรงสละทรัพย์ ๙๖ โกฏิ อุทิศพระ- ผู้มีพระภาคเจ้าแม้เสด็จปรินิพพานแล้ว และสร้างวิหาร ๘๔,๐๐๐ หลัง ไว้ในชมพูทวีปทั้งสิ้น. จะพูดไปทำไมถึงการบูชาวิเศษอย่างอื่น. เพราะ เหตุนั้น พระตถาคตจึงทรงพระนามว่า อรหํ เป็นพระอรหันต์ เพราะ สมควรแก่ปัจจัยเป็นต้น. บัณฑิตกล่าวนัยที่ ๔ ว่า ปูชาวิเสสํ สห ปจฺจเยหิ ยสฺมา อยํ อรหติ โลกนาโถ, อตฺถานุรูปํ อรหนฺติ โลเก ตสฺมา ชิโน อรหติ นามเมตํ. เพราพระโลกนาถนี้ สมควรรับการบูชา วิเศษพร้อมด้วยปัจจัยทั้งหลาย, ฉะนั้นพระชินะ จึงสมควรทรงพระนามว่า อรหํ เป็นพระอรหันต์ อันเหมาะสมแก่อรรถะ. อนึ่ง พระตถาคตนั้นไม่ว่าในกาลไหนๆ ไม่ทรงทำเหมือนอย่าง ที่คนพาลทั้งหลายพวกใดพวกหนึ่ง สำคัญตนว่าเป็นบัณฑิต ทำบาปใน ที่ลับด้วยเกรงว่าจะไม่ได้รับการสรรเสริญ เพราะเหตุนั้น พระตถาคต จึงเป็นพระอรหันต์ เพราะไม่มีความลับในการทำบาป. บัณฑิตกล่าว นัยที่ ๕ ว่า ยสฺมา นตฺถิ รโห นามปาปกมฺเมสุ ตาทิโน รหาภาเวน เตเนส อรหํ อิติ วิสฺสุโต. ขึ้นชื่อว่าความลับในบาปกรรมมิได้มีแก่พระ- ตถาคตผู้มั่นคง เพราะเหตุนั้น พระตถาคตนั้น จึงปรากฏพระนามว่า อรหํ เป็นพระอรหันต์ เพราะ ไม่มีความลับ. ท่านกล่าวสรุปความทั้งหมดไว้อย่างนี้ว่า อารกตฺตา หตตฺตา จ กิเลสารีน โส มุนิ หตสํสารจกฺกาโร ปจฺจยาทีน จารโห, น รโห กโรติ ป ปานิ อรหํ เตน วุจฺจติ.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ