เล่มที่ 68
ส่วนที่ 319
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 319 อ้างอิง: Book 68, Section 319 ประเภท: section
เนื้อหา
มรณะ เป็นทุกข์ในที่สุด, โสกะ เป็นทุกข์ถูกเผาผลาญ ด้วยถูกทุกข์ใกล้จะตายเบียด- เบียน, ปริเทวะ เป็นทุกข์ด้วยการพร่ำเพ้อ เพราะทนทุกข์นั้นไม่ได้, ทุกขะ เป็นทุกข์ด้วยความเจ็บป่วยของกาย เพราะประสบกับ สัมผัสอันไม่น่าปรารถนา กล่าวคือ ธาตุกำเริบ, โทมนัสสะ เป็นทุกข์ด้วยการรบกวนทางใจ เพราะเกิด ปฏิฆะ - ความขึ้งเคียด ในโทมนัสของปุถุชนผู้ถูกโทมนัสนั้นเบียด- เบียน, อุปายาสะ เป็นทุกข์ด้วยความทอดถอนใจของผู้เกิดความตก- ต่ำ เพราะความโศกเป็นต้นท่วมท้น. การไม่ได้สมความปรารถนาเป็นทุกข์ เพราะทำลายความ ปรารถนาของผู้ที่ถึงความหมดหวัง, อุปทานขันธ์ที่ถูกกำหนดโดย ประการต่าง ๆ ด้วยประการฉะนี้ ชื่อว่า ทุกข์ เพราะฉะนั้น เพื่อจะแสดง ทุกข์นั้นอย่างหนึ่ง ๆ นำมากล่าว แต่ก็ไม่สามารถจะกล่าวให้หมดสิ้นได้ ตั้งหลายกัป, เพื่อแสดงย่อทุกข์ทั้งหมดไว้ในอุปาทานขันธ์ ๕ เป็นบาง ส่วน ดุจรสน้ำในมหาสมุทรก็ย่อลงในหยาดน้ำเดียวกัน พระเถระจึง ได้กล่าวพระพุทธพจน์ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า โดยย่ออุปาทาน- ขันธ์ ๕ เป็นทุกข์ ด้วยประการฉะนี้. พึงทราบวินิจฉัยในบทภาชนีย์ มีอาทิว่า ตตฺถ กตมา ชาติ. บทว่า ตตฺถ คือ เมื่อชาติเป็นต้น อันพระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสไว้แล้วในทุกขสัจนิทเทส.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ