เล่มที่ 68
ส่วนที่ 83
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 83 อ้างอิง: Book 68, Section 83 ประเภท: section
เนื้อหา
๓๙. อรรถกถาอัตถสันทัสนญาณุทเทส บัดนี้ เพื่อแสดงว่า ธรรมเทศนาอันท่านผู้บรรลุมรรคผล อัน สำเร็จด้วยสัมมาวายามะ พึงกระทำเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ชาวโลกดังนี้ พระธรรมเสนาบดีสารีบุตร จึงยกอัตถสันทัสนญาณขึ้นแสดงต่อจาก วีริยารัมภญาณนั้น. ในอัตถสันทัสนญาณนั้น คำว่า นานาธมฺมปฺปกาสนตา - การประกาศธรรมต่าง ๆ ความว่า การแสดง การเทศนา โดยการ ประกาศธรรมต่าง ๆ คือ สังขตธรรมและอสังขตธรรมทั้งปวง. ก็การ ประกาศนั่นแหละ ชื่อว่า ปกาสนตา . คำว่า อตฺถสนฺทสฺสเน - ในการแสดงให้เห็นชัดซึ่งอรรถ- ธรรม ความว่า ในการแสดงให้เห็นชัดซึ่งอรรถธรรมต่าง ๆ แก่ชน ทั้งหลายเหล่าอื่น. ธรรมทั้งหลายและอรรถทั้งหลาย ชื่อว่า อรรถธรรม ทั้งหลายเหล่านั้นนั่นเอง. ๔๐. อรรถกถา ทัสนวิสุทธิญาณุทเทส บัดนี้ เพื่อจะแสดงทัสนวิสุทธิอันเป็นเหตุแห่งการแสดงตาม สภาวธรรม ของพระอริยบุคคลนั้นผู้กำลังแสดงให้เห็นชัดอยู่แก่ชน ทั้งหลายเหล่าอื่นด้วยธรรมิกถา พระธรรมเสนาบดีสารีบุตรจึงยกเอา ทัสนวิสุทธิญาณขึ้นแสดงต่อจากอัตถสันทัสนญาณนั้น. ในทัสนวิสุทธิญาณนั้น คำว่า สพฺพธมฺมานํ เอกสงฺคหตา นานตฺเตกตฺตปฏิเวเธ - ในการสงเคราะห์ธรรมทั้งปวงเป็นหมวด เดียวกันในการแทงตลอด ธรรมต่างกันและธรรมเป็นอันเดียวกัน ความว่า การแทงตลอดสังขตธรรมและอสังขตธรรมทั้งปวงสงเคราะห์ โดยความเป็นอันเดียวกัน, และความต่างกันแห่งนีวรณธรรมมีกาม- ฉันทะเป็นต้น, กับทั้งความเป็นอันเดียวกันทั้งธรรมทั้งหลายมีเนก- ขัมมะเป็นต้น, อธิบายว่า อภิสมัย คือ ตรัสรู้ .
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ