เล่มที่ 68
ส่วนที่ 48
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 48 อ้างอิง: Book 68, Section 48 ประเภท: section
เนื้อหา
นระผู้ใคร่จะดูพระจันทร์ ในเวลาที่พระ- จันทร์ถูกเมฆหมอกบดบังไว้ ครั้นเมื่อเมฆหมอก ถูกพายุพัดไปตามลำดับ จากหนาทึบเป็นบางและ บางเข้าก็เห็นพระจันทร์ได้ฉันใด, โคตรภูญาณที่ กำลังเพ่งอมตนิพพานอยู่ เมื่อโมหะที่ปกปิดสัจจะ ไว้ถูกทำลายให้พินาศไปด้วยอนุโลมญาณตามลำดับ ก็ฉันนั้นเหมือนกัน อนุโลมญาณก็มิได้เห็นอมต- นิพพาน เหมือนลมเหล่านั้นก็มิได้เห็นพระจันทร์ โคตรภูญาณก็บรรเทาความมืดไม่ได้ เหมือนบุรุษ ก็บรรเทาเมฆหมอกไม่ได้ฉะนั้น. แต่มรรคญาณนี้ เป็นไปในพระนิพพาน มิได้ละสัญญาอันโคตรภู- ญาณให้แล้ว จึงทำลายกองกิเลสมีกองโลภะเป็น ต้นได้ เหมือนจักรยนต์ที่ใช้เป็นเป้ากำลังหมุนอยู่ นายขมังธนูยืนจ้องจะยิงอยู่แล้ว พอสัญญาอันคน อื่นให้แล้ว ก็ยิ่งลูกศรไปทะลุแผ่นเป้าได้ตั้ง ๑๐๐ ฉะนั้น. มรรคญาณนั้นนั่นแลทำทะเลหลวงคือสัง- สารทุกข์ให้เหือดแห้งไป ปิดประตูทุคติเสียได้ ทำคนที่มีหนี้คือกิเลสให้เป็นเสฏฐบุคคลผู้สมบูรณ์ ด้วยอริยทรัพย์ ละมิจฉามรรคเสียได้. ทำเวรและ ภัยทั้งหลายให้สงบ, ทำตนให้เป็นลูกผู้เกิดแต่อก แห่งพระพุทะเจ้าผู้เป็นนาถะของโลก, ญาณนี้ย่อม ให้ซึ่งอานิสงส์อื่น อีกหลายร้อยอย่าง. ในคำว่า ปโยคปฺปฏิปฺปสฺสทฺธิปญฺา ผเล าณํ แปลว่า ปัญญาในการระงับปโยคะเป็นผลญาณ นี้ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ บทว่า ปโยโค แปลว่า การประกอบอย่างแรงกล้า, คือความ พยายามที่ออกจากและขันธ์ทั้ง ๒ ได้ด้วยมรรคภาวนาโดยทำให้แจ้ง ซึ่งผล. ความสงบปโยคะคือความพยามนั้น คือการถึงที่สุดแห่งโยคะ ชื่อว่า ปโยคปฏิปัสสัทธิ. ปโยคปฏิปัสสัทธินั้นอย่างไร ? คือการสิ้นสุด แห่งกิจในมรรคทั้ง ๔.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ