เล่มที่ 68
ส่วนที่ 27
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 27 อ้างอิง: Book 68, Section 27 ประเภท: section
เนื้อหา
ก็ในศีลนี้ นักปราชญ์ผู้รู้ลักษณศัพท์ รับรู้ตาม ๆ กันมาซึ่ง อรรถะทั้ง ๒ นี้เท่านั้น. แต่อาจารย์พวกอื่นพรรณนาว่า ชื่อว่า ศีล เพราะอรรถว่าเสพยิ่ง เพราะอรรถว่าเป็นที่รองรับ เพราะอรรถว่าเป็น ปกติ เพราะอรรถว่าเป็นศีรษะ เพราะอรรถว่าเย็น เพราะอรรถว่า เกษม. ศีลนั้น แม้จะมีประเภทต่าง ๆ หลายอย่าง ก็มีการสำรวมเป็นลักษณะ เหมือนรูป ๑ มีประเภท ต่าง ๆ เป็นอันมาก ก็มีการเห็นได้ด้วยตาเป็น ลักษณะ ฉะนั้น. เหมือนอย่างว่า ความที่รูปายตนะแม้มีประเภทต่าง ๆ เป็น อันมาก โดยประเภทแห่งสีมีสีเขียวและสีเหลืองเป็นต้น. ก็มีการเห็น ได้ด้วยตาเป็นลักษณะ เพราะไม่ก้าวล่วงความที่แห่งรูปายตนะมีประเภท ต่าง ๆ โดยประเภทแห่งสีมีสีเขียวเป็นต้น ก็เป็นรูปายตนะที่เห็นได้ ด้วยตาฉันใด, ความสำรวมแห่งศีลแม้มีประเภทต่าง ๆ หลายอย่าง โดยประเภทแห่งวิรัติมีเจตนาวิรัติเป็นต้น ท่านกล่าวแล้วว่าเป็นที่รองรับ กายกรรมเป็นต้น และเป็นที่ตั้งแห่งกุศลธรรมนี้ได้, การสำรวมนั้น นั่นแหละเป็นลักษณะของศีลแม้มีประเภทต่าง ๆ หลายอย่างโดยประเภท แห่งวิรัติมีเจตนาวิรัติเป็นต้น เพราะไม่ก้าวล่วงความเป็นที่รองรับและ เป็นที่ตั้ง. ก็ การกำจัดความเป็นผู้ทุศีล และคุณ คือความไม่มีโทษ ท่านเรียกว่า เป็นรส เพราะ อรรถว่าเป็นกิจและสมบัติ ของศีลนั้นมีลักษณะ ดังที่ได้กล่าวมาแล้วอย่างนี้.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ