เล่มที่ 65
ส่วนที่ 552
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 552 อ้างอิง: Book 65, Section 552 ประเภท: section
เนื้อหา
บทว่า อญฺํ ชีวํ อญฺํ สรีรํ ความว่า ชีพเป็นอย่างหนึ่ง ขันธปัญจกะเป็นอีกอย่างหนึ่ง. บทว่า โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา ความว่า สัตว์เบื้องหน้า แต่มรณะ ย่อมมี คือ มีอยู่ ไม่พินาศไป. ก็บทว่า ตถาคโต นี้ เป็นชื่อของสัตว์ แต่อาจารย์บางพวกกล่าวว่า บทว่า ตถาคโต ได้แก่ พระอรหันต์. บทว่า อิเม น โหติ ความว่า เห็นโทษในฝ่ายหนึ่ง แล้วถือ เอาอย่างนี้. บทว่า น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา ความว่า แม้ขันธ์นั้น หลายย่อมพินาศในโลกนี้เท่านั้น และสัตว์เบื้องหน้าแต่มรณะย่อมไม่มี คือ ขาดสูญ. บทว่า อิเม โหติ ความว่าเห็นโทษในฝ่ายหนึ่งแล้วถือเอาอย่างนี้. บทว่า โหติ จ น จ โหติ ความว่า พระอรหันต์เหล่านี้เห็น โทษในการยึดถือฝ่ายหนึ่ง ๆ แล้วถือเอาทั้งสองฝ่าย. บทว่า เนว โหติ น น โหติ ความว่า พระอรหันต์เหล่านี้เห็น การต้องโทษ ๒ อย่างในการยึดถือทั้ง ๒ ฝ่าย จึงถือฝ่ายที่ดิ้นได้ไม่ตายตัว ว่า มีอยู่ ก็มี ไม่มีอยู่ ก็มี. ก็ในข้อนี้มีนัยแห่งอรรถกถาดังต่อไปนี้ :- ท่านกล่าวประเภทแห่งทิฏฐิโดยอาการ ๑๐ อย่างว่า สสฺสโต โลโก วา เป็นต้น. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สสฺสโต โลโก ความว่า ทิฏฐิที่เป็น ไปโดยอาการยึดถือว่าเที่ยง ของผู้ที่ยึดถือว่าขันธปัญจกะชื่อว่าโลก แล้ว ยึดถือว่า โลกนี้เที่ยง ยั่งยืน เป็นไปทุกกาล.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ