เล่มที่ 65
ส่วนที่ 452
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 452 อ้างอิง: Book 65, Section 452 ประเภท: section
เนื้อหา
ความถือตัวว่าเราเป็นผู้ ดีกว่าคนดี ในที่นี้เป็นความถือตัวที่เกิดขึ้น อย่างนี้ว่า เราเป็นผู้ประเสริฐ ด้วยอรรถว่าสูงสุดกว่าคนผู้สูงสุด. ความถือตัวว่า เราเป็นผู้ เสมอกับคนดี เป็นความถือตัวที่เกิดขึ้น อย่างนี้ว่า เราเป็นผู้เสมอ ด้วยอรรถว่า เสมอกับคนสูงสุด. ความถือตัวว่า เราเป็นผู้ เลวกว่าคนดี เป็นความถือตัวที่เกิดขึ้น อย่างนี้ว่า เราเป็นผู้เลว ด้วยอรรถว่าลามกกว่าคนสูงสุด. ความถือตัว ๓ อย่างเหล่านี้ คือ ความถือตัวว่า ดีกว่าเขา ความถือ ตัวว่า เสมอเขา ความถือตัวว่า เลวกว่าเขา ย่อมเกิดขึ้นแก่คนดี ด้วย ประการฉะนี้. ความถือตัว ๓ อย่างว่า เราเป็น คนดี เป็น คนเสมอกัน เป็น คนเลว ย่อมเกิดขึ้นแม้แก่คนที่เสมอกัน. แม้คนเลวก็เกิดความถือตัว ๓ อย่างว่า เราเป็น คนเลว เป็น คน เสมอกัน เป็น คนดี . ในนิทเทสความถือตัว ๓ อย่าง มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :- บทว่า อิเธกจฺโจ มานํ ชเนติ ความว่า บุคคลบางคนย่อมยัง ความถือตัวให้เกิด. บทว่า ชาติยา วา ได้แก่เพราะความถึงพร้อมด้วยชาติมีความเป็น กษัตริย์ เป็นต้น. บทว่า โคตฺเตน วา ได้แก่ เพราะโคตรเลิศลอย มีโคดมโคตร เป็นต้น. บทว่า โกลปุตฺติเยน วา ได้แก่เพราะความเป็นบุตรตระกูลใหญ่. บทว่า วณฺณโปกฺขรตาย วา ได้แก่ เพราะความเป็นผู้มีสรีระ สมบูรณ์ด้วยวรรณะ ก็ สรีระ ท่านเรียกว่า โปกขระ ความว่า เพราะความ ที่บุคคลนั้นเป็นผู้มีรูปงาม เพราะความถึงพร้อมด้วยวรรณะ.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ