เล่มที่ 65
ส่วนที่ 114
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 114 อ้างอิง: Book 65, Section 114 ประเภท: section
เนื้อหา
ชื่อว่า ธารณตา เพราะความทรงจำการเล่าเรียนพระสูตร. ความไม่เลื่อนลอยชื่อว่า อปิลาปนตา โดยอรรถว่าหยั่งลง กล่าว คือ เข้าไปโดยลำดับ. เหมือนอย่างว่า กระโหลกน้ำเต้าเป็นต้นย่อมลอยไป ไม่เข้าไปโดยลำดับ ฉันใด, สตินี้ไม่เหมือนฉันนั้น เมื่ออารมณ์มีอยู่ ย่อม เข้าสู่อารมณ์โดยลำดับ, ฉะนั้น ท่านจึงกล่าวว่า ความไม่เลื่อนลอย. ชื่อว่า อปมุสฺสนตา เพราะความไม่ลืมเรื่องที่ทำไว้นานและคำที่ พูดไว้นาน. ชื่อว่า อินทริยะ เพราะอรรถว่า ให้กระทำอรรถว่าเป็นใหญ่ ใน ลักษณะที่บำรุง. อินทรีย์ กล่าวคือ สติ ชื่อว่า สตินทรีย์ . ชื่อว่า สติพละ เพราะอรรถว่า ไม่หวั่นไหวในความประมาท. ชื่อว่า สัมมาสติ เพราะอรรถว่า สติแน่นอน, สตินำให้พ้นทุกข์ สติเป็นกุศล. ชื่อว่า โพชฌังคะ เพราะอรรถว่า เป็นองค์แห่งการตรัสรู้. โพชฌงค์ที่เขาสรรเสริญและดี ชื่อว่า สัมโพชฌงค์ . สัมโพชฌงค์คือสติ ชื่อว่า สติสัมโพชฌงค์ . บทว่า เอกายนมคฺโค ได้แก่ ทางเอก. พึงเห็นเนื้อความอย่างนี้ ว่า ทางนี้ไม่ใช่ทางสองแพร่ง. อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่า เอกายนะ เพราะอรรถว่า พึงไปคนเดียว. บทว่า เอเกน ความว่า พึงละความคลุกคลีด้วยหมู่ ไปคือดำเนิน ไปด้วยความสงัดซึ่งมีอรรถว่าวิเวก. อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่า อยนะ เพราะอรรถว่า เป็นเครื่องไปของ เหล่าสัตว์. อธิบายว่า เหล่าสัตว์จากสังสารวัฏไปสู่พระนิพพาน.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ